Ha’u Bele Halo Asaun Ki’ik Ida Tetun Portrait

Jul 9, 2026

Historia ida iha lian Tetun kona-ba Vidal no Herminia de Deus Amalia, ho fokus ba hadomi rai no mudansa ba ambiente. Nia haree notísia iha televizaun ne’ebé hanama perigu ba laran, haree nain explicasaun kona-ba razaun: ita estraga liuhusi soe fo’er arbiru, sunu ai-laran, tesi ai arbiru no uza sasá plástiku barak. Vidal aprende halo asaun ki’ik: la soe fo’erarbiru, uza botir bee ne’ebé nia enxehosi uma, tau fo’er plástiku iha lixu-fatin, no envolve famí lia no kolega hodi halo meiu-ambiente.

IdiomaPortuguese

CategoriaEstilo de Vida

FormatoPDF

Páginas12

Tempo de leitura18 min

AcessoDownload gratuito

Índice

Mensajen Notísia no Perigu Ambiente

Razaun Estraga Rai

Asaun Ki’ik: Reutiliza Bee no Kontrolu Plástiku

Enkorajamentu Ba Famí lia no Kolega

Ha’u Bele Halo Asaun Ki’ik Ida Herminia de Deus Amalia da Luz Vidal mak labarik-mane bonitu no laran-di’ak. Nia hadomi tebes rai ne’ebé nia moris bá . Loron ida nia haree notísia iha televizaun. Aprezentadó r dehan, “Fatin iha-ne’ebé ita helabá oras ne’e mak iha perigu nia laran.” Vidal la komprende. Nia husu ba nia apá atu esplika ba nia, hodihusu: ”Apá , tanbasá mak sira dehan raine’ebé ita hela bá iha perigu nia laran?” Nia apá hatá n: ”Tanba ita la tau matan didi’ak ba rai ne’e . Ita estraga liuhusi soe fo’er arbiru, sunu ai-laran, tesi ai arbiru, no uza sasá n plástiku barak demais.” Rona tiha esplikasaunne’e, Vidal preokupa tebes. Nia fó-hatene ba ninia an rasik,”Ha’u tenke halo buat ruma maske ki’ik. Ha’u tenke ajudahalo mudansa ruma, maski mudansa ne’eki’ikoan de’it.” Ho hanoin ida-ne’e, Vidal hahú halo asaun ki’ik balu, hanesan la soe fo’erarbiru. Se nia han rebusadu, nia tau rebusadu nia kulit iha bolsu. Atu bá eskola ka fatin ruma, nia la sosa bee iha botir plástiku, maibé nia lori rasik nia bee iha botir ne’ebé nia enxehosi uma . Nia fó-hanoin ba nia kolega sira atumós halo hanesan. Se nia hetan fo’er plástiku ruma besik nia, nia hili no bá tau iha lixu-fatin. Nia mós enkoraja nia famí lia atu halo hanesan. Vidal halo buat ki’ik sira-ne’ebé ema hotu bele halo atu tulun meiu-ambiente.”Saida mak Ita sei halo hodi fó kuidadu ba ita-nia rai doben?” Brought to you by Labarik sira presiza livru ho karakter, tema no sená riu sira ne’ebé reflete no afirma sira-nia moris no forneseoportunidade sira atu esplora mundu. Fundasaun Ázia liuhusi nia inisiativa Let’s Read (Mai Ita Lee iha lian Tetun) harii ligasaun entre hakerek-na’in no tradutó r sira atudezenvolve biblioteka dijitá l sein presedentehusi livru ba labarik sira ho lian loká l ne’ebé fornese oportunidade leitura signifikativa. Plataforma Let’s Read bele hetan asesu iha: [https://letsreadasia.org/ Let](https://letsreadasia.org/ Let)’s Read iha TimorLeste fasilita labarik sira ho oportunidade atu hadomi lee no hasa’e nivel alfabetizasaun. Fundasaun Ázia iha Timor-Leste kolabora hohakerek-na’in no tradutó r Timoroan sira, no Ministériu Edukasaun atu dezenvolve istória

Perguntas frequentes

Fatin ida iha notísia iha televizaun ruma ida ne’ebé dala ida?

Notísia hansa katak perigu iha laran mosu tanba ita estraga rai liuhusi soe fo’er arbiru, sunu ai-laran, tesi ai arbiru no uza plástiku barak demais.

Vidal halo saida atu hatudu mudansa no ajuda ambiente?

Vidal hahú halo asaun ki’ik: nia la sosa bee iha botir plástiku, maibé lori nia bee rasik; bainhira hetan fo’er plástiku besik nia, nia tau iha lixu-fatin.

Ita-nia famí lia no kolega sira hasoru saida iha istória ne’e?

Vidal enkorajá nia famí lia atu halo hanesan, no mós halo buat ki’ik sira-ne’ebé ema hotu bele halo atu tulun meiu-ambiente.

Jul 9, 2026

Carregar por Ava Thompson