Vertrouwde wetenschap - Een kwalitatieve studie naar het publieke vertrouwen in wetenschap en opdrachtonderzoek

Sep 17, 2026

Uploaded by Aran

Vertrouwde wetenschap brengt in kaart hoe Nederlandse burgers het vertrouwen in wetenschap ervaren, met bijzondere aandacht voor onderzoek dat in opdracht van de overheid wordt uitgevoerd. Het rapport baseert zich op focusgroepen met deelnemers met uiteenlopende achtergronden en opvattingen en onderzoekt wanneer vertrouwen ontstaat, maar vooral ook welke voorwaarden dat vertrouwen behouden. Daarbij komen kerninzichten naar voren over onafhankelijkheid, betrokkenheid en de impact van persoonlijke ervaringen op het vertrouwen.

LanguageDutch

CategoryResearch & Report

FormatPDF

Pages71

Reading Time2 h 59 min

AccessFree to download

Voorwoord

Samenvatting

Betrouwbare wetenschap

Hoofdstuk 3: factoren voor vertrouwen in de wetenschap

Onderzoek in opdracht

Hoofdstuk 4

Vertrouwde wetenschap Een kwalitatieve studie naar het publieke vertrouwen in wetenschap en opdrachtonderzoek Auteurs Anne-Floor Scholvinck, Jaswina Elahi, Nelleke van den BroekHoningh, Patricia Faasse; met medewerking van Geert Munnichs Foto omslag Wachtrij voor onderzoek naar groepsimmuniteit tegen het coronavirus [JDzacovsky / Shutterstock.com](JDzacovsky / Shutterstock.com) [Bij voorkeur citeren als:](Bij voorkeur citeren als:) Rathenau Instituut (2021) . Vertrouwde wetenschap –Een kwalitatieve studie naar het publieke vertrouwen in wetenschap en opdrachtonderzoek. Den Haag (auteurs: Scholvinck, A., J. Elahi, N. van den Broek-Honingh en P. Faasse) Voorwoord Vertrouwen in de wetenschap is en veelbesproken onderwerp en de coronacrisis heeft de relevantie ervan alleen maar vergroot. Wat weten we nu precies over het virus? Zorgen aerosolen nu wel of niet voor de verspreiding van het virus? Zijn devaccins veilig? De overheid gebruikt wetenschappelijke kennis als basis voor beleid. En de maatschappelijke impact van wetenschap is mede afhankelijk van het publieke vertrouwen. Het is daarom belangrijk het vertrouwen van burgers in de wetenschap te monitoren en te begrijpen. Voor dit rapport spraken wij in focusgroepen met burgers met diverseachtergronden en opvattingen over hun vertrouwen in de wetenschap. We onderzochten wanneer ze de wetenschap vertrouwen, maar ook aan welkevoorwaarden moet worden voldaan zodat burgers dat vertrouwen behouden als wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan in opdracht van de overheid. Burgers hebben een gedeelde behoefte aan vertrouwde wetenschap – zeker als die wordt gebruikt als basis voor overheidsbeleid. Onafhankelijkheid vinden zebelangrijk. Burgers zijn het erover eens dat de overheid geen druk mag uitoefenenom resultaten of conclusies aan te passen. Maar ze zien ook in, dat het waardevol kan zijn als de overheid meedenkt over bijvoorbeeld de vraagstelling of deonderzoeksmethode. Wetenschappers en de overheid als opdrachtgever, moetendus balanceren tussen onafhankelijkheid en betrokkenheid. Daarnaast blijkt dat het vertrouwen van burgers verdwijnt, als zij persoonlijke negatieve ervaringen hebben met de wetenschap. Burgerbetrokkenheid bij wetenschappelijk onderzoek vraagtdus om zorgvuldigheid. Het Rathenau Instituut doet al 35 jaar onderzoek naar de maatschappelijke impact van wetenschap. Sinds 2012 meten we elke drie jaar het vertrouwen in de wetenschap en we publiceerden veel over betwiste wetenschap en publieke betrokkenheid bij wetenschap. Uit ons onderzoek blijkt dat burgers een relatief hoog vertrouwen hebben in de wetenschap, maar dat wetenschap in opdracht vande overheid minder wordt vertrouwd. Dit rapport helpt om het vertrouwen van burgers te begrijpen en biedt handvatten voor wetenschappers , overheid en burgers om dat vertrouwen te behouden en te vergroten. [Dr. ir. Melanie Peters](Dr. ir. Melanie Peters) Directeur Rathenau Instituut Samenvatting Al jarenlang laat onderzoek zien dat de Nederlandse burger veel vertrouwen heeftin de wetenschap. Als burgers naar hun vertrouwen wordt gevraagd in acht instituties, zoals de rechtspraak, de media, grote bedrijven en de politiek , scoort de wetenschap steevast het hoogst. Dit vertrouwen neemt echter af wanneer de wetenschap onderzoek doet in opdracht van de overheid. Met andere woorden: wanneer de vertrouwensrelatie tussen burger en wetenschap verandert in eendriehoeksrelatie met de overheid, kan dit het vertrouwen van de burger in de wetenschap beïnvloeden. In een samenleving waarin de overheid wetenschappelijke kennis als basis voor het beleid gebruikt en waarin vertrouwen mede de maatschappelijke impact van onderzoek bepaalt, is het belangrijk het vertrouwen van burgers in de wetenschapte monitoren en te begrijpen. De belangrijkste vragen in het voorliggende onderzoek zijn daarom: ‘Van welke factoren hangt het vertrouwen van burgers in wetenschap af? En aan welke voorwaarden moet voldaan worden zodat

FAQs

Waar onderzoekt dit rapport het vertrouwen van burgers in wetenschap op?

Het rapport onderzoekt wanneer burgers de wetenschap vertrouwen en welke voorwaarden nodig zijn zodat zij dat vertrouwen behouden, ook wanneer wetenschappelijk onderzoek in opdracht van de overheid plaatsvindt.

Welke rol speelt onafhankelijkheid volgens burgers?

Burgers vinden onafhankelijkheid belangrijk. Zij zijn het erover eens dat de overheid geen druk mag uitoefenen om resultaten of conclusies aan te passen.

Wat gebeurt er met het vertrouwen als burgers negatieve persoonlijke ervaringen hebben?

Het vertrouwen van burgers verdwijnt als zij persoonlijke negatieve ervaringen hebben met de wetenschap, waardoor burgerbetrokkenheid vraagt om zorgvuldigheid.

Sep 17, 2026

Uploaded by Aran