Didactisch handelen in de meertalige klas - Handleiding voor studenten en docenten Nederlands

Sep 17, 2026

Handleiding voor studenten en docenten Nederlands over didactisch handelen in de meertalige klas. Het werk beschrijft waarom de groei van meertalige leerlingen vraagt om handelingsbekwaam onderwijs en hoe een positieve visie op meertaligheid meerwaarde kan bieden. De publicatie koppelt functioneel-communicatieve benaderingen aan meertaligheidsdidactiek, waaronder translanguaging, functioneel meertalig leren en TVO- en NT2-principes. In de bijlagen staan voorbeeldlessen om didactieken te combineren voor taalontwikkeling en gelijke kansen.

LanguageDutch

CategoryResearch & Report

FormatPDF

Pages69

Reading Time2 h 54 min

AccessFree to download

Inleiding

Waarom deze handleiding?

Meertaligheid

Definitie meertaligheid

Positieve visie op meertaligheid

Didactiek meertaligheid

Translanguaging

Functioneel meertalig leren (FML)

Continuüm van meertalig onderwijs bij Nederlands

TVO-didactiek in combinatie met didactiek meertaligheid en Nederlands

Belangrijkste didactische principes van TVO

Drie pijlers

NT2-didactiek in combinatie met didactiek meertaligheid en Nederlands

Tweedetaalverwerving

Functionele taalvaardigheid

Structuur in de opbouw van de les

Taalcontact

Zelfstandig leren leren

Conclusie

Combinatie van didactieken in de praktijk – zie bijlagen

Didactisch handelen in de meertalige klas Handleiding voor studenten en docenten Nederlands Johanna van der Borden Mieke Lafleur Utrecht, 2022 Lectoraat Meertaligheid en Onderwijs Hogeschool Utrecht © HU Van der Borden& Lafleur 2022 Inhoud 0. Inleiding 3 Waarom deze handleiding? 3 Meertaligheid 3 Combinatie van effectieve didactieken 6 1. Didactiek meertaligheid 8 Translanguaging 8 Functioneel meertalig leren (FML) 8 Continuüm van meertalig onderwijs bij Nederlands 9 2. TVO-didactiek in combinatie met didactiek meertaligheid en Nederlands 11 Belangrijkste didactische principes van TVO 11 Drie pijlers 11 1. Taalsteun 12 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 12 Raakvlakken didactiek Nederlands 13 2. Interactie 13 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 14 Raakvlakken didactiek Nederlands 14 3. Context 15 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 15 Raakvlakken didactiek Nederlands 16 3. NT2-didactiek in combinatie met didactiek meertaligheid en Nederlands 17 Tweedetaalverwerving 17 Belangrijkste didactische principes van tweedetaalverwerving 17 1. Functionele taalvaardigheid 17 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 17 Raakvlakken didactiek Nederlands 18 2. Structuur in de opbouw van de les 18 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 19 Raakvlakken didactiek Nederlands 20 3. Taalcontact 20 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 21 Raakvlakken didactiek Nederlands 21 4. Zelfstandig leren leren 21 Aansluitmogelijkheden didactiek meertaligheid 21 Raakvlakken didactiek Nederlands 22 4. Conclusie 23 5. Combinatie van didactieken in de praktijk – zie bijlagen 23 Literatuur 24 Bijlagen 26 0. Inleiding Waarom deze handleiding? Het aantal meertalige leerlingen in de reguliere klas neemt nog steeds toe. Ook het aantal talen in deklas groeit nog steeds. Dat betekent dat (aankomende) docenten Nederlands steeds vaker les geven aan leerlingen die het Nederlands niet als thuistaal hebben. Zij geven daarbij aan zich niet handelingsbekwaam te voelen om alle leerlingen in hun lessen recht te doen. Docenten zien meertalige klassen bovendien als een last, terwijl recent onderzoek laat zien dat meertaligheid juist een meerwaarde kan hebben. Door de talen van meertalige leerlingen toe te staan in het onderwijs worden de kennis enervaringen van deze leerlingen niet buitengesloten en dit draagt bij aan het bevorderen van gelijkekansen. Maar hoe moet je dat als docent aanpakken? Welke didactische concepten zijn er binnen de functioneel-communicatieve benadering van taalleren en hoe kun je die inzetten en combineren ten behoeve van de taalontwikkeling van alle leerlingen in je klas? Daar wil deze handleiding een antwoord op geven. Ze is bedoeld als basis voor het ontwerpen van je eigen lessen in meertaligeklassen. Daarom zijn er in de bijlagen ook voorbeeldlessen opgenomen. Daarin maken we zichtbaar hoe je – naast de bekende didactische principes van Nederlands – een combinatie van didactieken kunt inzetten die gericht zijn op het taalleren van meertalige leerlingen. In deze bijlagen verwijzen we steeds naar de beschrijvingen in deze handleiding. Meertaligheid Definitie meertaligheid Onder meertalige leerlingen verstaan we leerlingen die (thuis) meerdere talen hebben geleerd of meerdere talen beheersen, deze talen in diverse situaties kunnen gebruiken in overeenstemming met de normen en waarden van de sprekersgemeenschap of leerlingen die zichzelf identificeren als meertalig en door anderen ook als zodanig gezien wordt (Nederlof, 2018) . Tot de meertalige leerlingen behoren dus niet alleen leerlingen die Nederlands als tweede taal moeten leren (NT2-leerders), maar ook de leerlingen die naast het Nederlands taalvarianten zoals dialect, sociolect of straattaal gebruiken. Al deze leerlingen hebben een andere thuistaal dan de Nederlandse taal zoals die op school gebruikt wordt. Positieve visie op meertaligheid E

FAQs

Waarom richt deze handleiding zich op didactisch handelen in de meertalige klas?

Het aantal meertalige leerlingen in reguliere klassen neemt toe en docenten Nederlands geven steeds vaker les aan leerlingen voor wie Nederlands niet de thuistaal is. Tegelijk laten onderzoeken zien dat meertaligheid een meerwaarde kan zijn, waardoor de handleiding antwoord geeft op hoe je onderwijs daarop kunt afstemmen.

Welke rol speelt meertaligheid volgens de handleiding bij taalontwikkeling?

De handleiding onderbouwt dat het gebruik van thuistalen helpt voorkennis te activeren en de cognitieve belasting van het werkgeheugen te verlagen. Daardoor ondersteunt het inzetten van kennis uit de thuissituatie de ontwikkeling van Nederlandse taalvaardigheid en vakkennis.

Welke didactische benaderingen worden gecombineerd in het boek?

De inhoud beschrijft combinaties van didactieken binnen functioneel-communicatieve taalleren, met onderdelen zoals translanguaging, functioneel meertalig leren (FML) en een continuüm van meertalig onderwijs. Daarnaast komen TVO-didactiek en NT2-didactiek aan bod, telkens in combinatie met meertaligheidsdidactiek en Nederlands.

Sep 17, 2026

Uploaded by Felix Montgomery