[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-detail-97873-pt":3,"doc-seo-97873-112":31,"detail-sidebar-cat-0-pt-112":92},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",{"doc_id":7,"user_id":8,"nickname":9,"user_avatar":10,"doc_module":4,"category_id":11,"category_name":12,"doc_title":13,"doc_description":14,"doc_content":15,"file_id":16,"file_url":17,"file_type":18,"file_size":19,"view_count":20,"is_deleted":4,"is_public":21,"is_downloadable":21,"audit_status":21,"page_count":22,"language":23,"language_code":24,"site_id":25,"html_lang":24,"table_of_contents":26,"faqs":27,"seo_title":28,"seo_description":14,"update_tm":29,"read_time":30},97873,3985741905716,"Rowan","https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_994ba38a5ba835b3df7d355c54d3ed8d",26,"Contos e Romances","Ngandu na Ndemba - O Jacaré e o Galo","Adaptação em Ngangela-Português da estória tradicional “Ngandu na Ndemba”, com enfoque na relação entre Ngandu e dois personagens que exigem comunicação e convívio: Mpakasa e Njamba. A narrativa apresenta desafios e mal-entendidos sobre o “muhela wa kutanena” (a arte de falar/entender), culminando em negociações e lições de confiança. O conto mostra como o cuidado, a astúcia e a compreensão mútua podem transformar o desenlace, levando Ngandu a superar o problema e reafirmar a união.","República de Angola  \nMinistério da Educação  \nInstituto Nacional de Avaliação e de Desenvolvimento da Educação  \nNgandu na Ndemba OJacaré e o Galo  \nNível 4  \nNgangela, Português  \nPublicado por: INADE-MED e PATII  \nExecução-Metodológica: SIL e INADE  \nDirecção-Geral: Diasala Jacinto André, Vita Gouveia Emanuel e Luty Marla dos Santos Lopes e Costa  \nCoordenação-Técnica: Vita Gouveia Emanuel  \nEquipa Técnica: José Carlos Zacaria, António Chamuhongo, Alice Delfina Socola Ventura, João Kissunji e Jaime Chissalo Jamba.  \nElaboração, tradução e adaptação em Línguas:  \nKikongo: André Baza e Martinho Gabriel -Cabinda, Janete DomingosUíge, João Laurindo Cangaju Júnior e Ndongala Mantu Tumonamo-Zaire, Pedro Armando-Uíge.  \nNgangela: Arminda Mazanga Catombela, João Agostinho Dala, José Piedade Nhundo Lituai da Cruz, João Cassanga Abraão Vipanda, Moisés Fulai-Cuando Cubango, Domingos Massona-Luanda.  \nNgandu na Ndemba  \nO Jacaré e o Galo  \nAutoria: INADE-MED  \nIlustração: José Domingos Paulino Moçambique  \nEstória contribuída pelos colaboradores da língua Kikongo.  \nNota de agradecimento  \nAs Línguas Angolanas Nativas estão carregadas de conteúdos históricosculturais de riqueza incomensurável que justifica o seu estudo, conhecimento e uso valorizado, em pé de igualdade e importância, com alíngua portuguesa, enquanto língua oficial no nosso País.  \nÉ nesta perspectiva, que o Ministério da Educação, no âmbito do Projectode Empoderamento das Raparigas e Aprendizagem para Todos, financiadopelo Banco Mundial, traz à estampa livros infantis bilingues nas nossaslínguas de Angola (Cokwe, Kimbundu, Umbundu, Olunyaneka, Oshiwambo, Ngangela, Kikongo) e Português, que retratam, de forma leve e prazerosa, contos e histórias do mudus vivendi das nossas geografias etno-culturais.  \nÉ nossa convicção que através desta iniciativa estaremos a contribuir para a preservação e valorização das nossas línguas de Angola, cumprindo a Escola o seu papel de promotora da cultura nacional.  \nPor conseguinte, agradecemos aos autores das estórias e contos que dão conteúdo aos livros e a todos quantos com o seu saber e entusiasmotornaram possível a elaboração dos mesmos.  \nA Ministra da Educação  \nErika Linete Batalha de Carvalho Aires  \nNgangela, Português  \nAngola  \nCopyright © 2024, Ministério da Educação da República de Angola  \n[http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/](http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)  \nÉ livre fazer uso comercial desta obra. Pode adaptar e adicionar a estetrabalho. Deve manter os direitos autorais e créditos para autores, ilustradores, etc.  \nTradução pelo grupo Ngangela.  \nEste livro é uma adaptação do original, Ngadu na Shikondobolo, Copyright © 2024, Ministério da Educação da República de Angola. Licenciado sob CC BY 4.0.  \nDepósito Legal: 13 379  \nMu ntsimbu imo Ngandu wa yoyele mu ndonga imo, ya kama ya kuvwaha na kulova. Ku mukulo wa ndonga, kwakele umo muhela wa kuvwaha, wa kusula vintemo, mwila na viputa ku kekwo kwa ile ile ngandu, otelele ka mutanya na kuhwima.  \nTusitu vavengi va yongwele ku kala ha muhela waco. Vakevo vakele na lyova lya ngandu ngwavo avakwata. Mwomu ikeye ke kulya maho, vyakulya vyendi ntsitu.  \nMuhela waco wapwile wa kuvwaha, mizimbu yawoyaile kulahako.  \nLitangwa limo kwakele mutanya wa kama, kaha Ndemba waile mu kutonda umo muhela wa kutanena, muomu wevwile ntwima ya kama. Omo ikeye atonda umo muhela linga atane, wa liwana na Mpakasa, kasitu umo wa kama wa mu musenge, kahava simutwiyile.  \nMpakasa wa handeka kuli Ndemba ngwendi:  \n-Nga ove utonda muhela wa kutanena, kuli umo muhela wacili wa kuvwaha, kukekwo ku uhasa kutanena, vunoni vavenya muhela wekulya lika ntsitu kaha naumo a hyanga linga apwe vyakulya vyendi.  \nNdemba wa sakwilile ku vihandeka vya Mpakasa, kahalitangwa lize kaile mu kutana.  \nLitangwa likwavo, Ndemba waile nawa mu kutonda muhela wa kutanena. Litangwa olyo wa wanene muhela umo wacili na kuvwaha, uze vene wa mulekele Mpakasa, muhela we kuhwimina Ngandu.  \nYendi wa talele vwin","cbCaipmOAhsWgHCB","https://ap.wps.com/l/cbCaipmOAhsWgHCB","pdf",7864800,2,1,32,"Portuguese","pt",112,"# Estórias e agradecimentos\n## Nota sobre o valor das línguas angolanas\n## Projeto de empoderamento e aprendizagem\n# Enredo: Ngandu na Ndemba\n## A descrição inicial do saber e do falar\n## Encontros com Mpakasa e Njamba\n## Estratégia de comunicação e resolução","[{\"question\":\"Qual é o objetivo central do livro no contexto das línguas angolanas?\",\"answer\":\"O livro visa valorizar e preservar as línguas de Angola, promovendo seu estudo e uso em pé de igualdade com a língua portuguesa.\"},{\"question\":\"O que significa “muhela wa kutanena” na história?\",\"answer\":\"Refere-se à capacidade/forma de comunicar e entender, associada às orientações e negociações entre os personagens.\"},{\"question\":\"Como Ngandu consegue enfrentar os desafios que surgem?\",\"answer\":\"Ngandu aprende e aplica as instruções recebidas, usa a comunicação para resolver o conflito e acaba superando o problema relacionado ao alimento e ao entendimento.\"}]","Ngandu na Ndemba - O Jacaré e o Galo | PDF",1784368427,49,{"code":4,"msg":32,"data":33},"ok",{"site_id":25,"language":24,"slug":34,"title":13,"keywords":35,"description":14,"schema_data":36,"social_meta":87,"head_meta":89,"extra_data":91,"updated_unix":29},"ngandu-na-ndemba-the-alligator-and-the-rooster","",{"@graph":37,"@context":86},[38,54,69],{"@type":39,"itemListElement":40},"BreadcrumbList",[41,45,48,51],{"item":42,"name":43,"@type":44,"position":21},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":46,"name":47,"@type":44,"position":20},"https://docshare.wps.com/pt/document/","Document",{"item":49,"name":12,"@type":44,"position":50},"https://docshare.wps.com/pt/document/contos-e-romances/",3,{"item":52,"name":13,"@type":44,"position":53},"https://docshare.wps.com/pt/document/ngandu-na-ndemba-the-alligator-and-the-rooster/97873/",4,{"url":52,"name":13,"@type":55,"author":56,"headline":13,"publisher":58,"fileFormat":61,"inLanguage":24,"description":14,"dateModified":62,"datePublished":63,"encodingFormat":61,"isAccessibleForFree":64,"interactionStatistic":65},"DigitalDocument",{"name":9,"@type":57},"Person",{"url":42,"name":59,"@type":60},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-07-30","2026-07-18",true,{"@type":66,"interactionType":67,"userInteractionCount":20},"InteractionCounter",{"@type":68},"ViewAction",{"@type":70,"mainEntity":71},"FAQPage",[72,78,82],{"name":73,"@type":74,"acceptedAnswer":75},"Qual é o objetivo central do livro no contexto das línguas angolanas?","Question",{"text":76,"@type":77},"O livro visa valorizar e preservar as línguas de Angola, promovendo seu estudo e uso em pé de igualdade com a língua portuguesa.","Answer",{"name":79,"@type":74,"acceptedAnswer":80},"O que significa “muhela wa kutanena” na história?",{"text":81,"@type":77},"Refere-se à capacidade/forma de comunicar e entender, associada às orientações e negociações entre os personagens.",{"name":83,"@type":74,"acceptedAnswer":84},"Como Ngandu consegue enfrentar os desafios que surgem?",{"text":85,"@type":77},"Ngandu aprende e aplica as instruções recebidas, usa a comunicação para resolver o conflito e acaba superando o problema relacionado ao alimento e ao entendimento.","https://schema.org",{"og:url":52,"og:type":88,"og:title":13,"og:site_name":59,"og:description":14},"article",{"robots":90,"canonical":52},"index,follow",{"doc_id":7,"site_id":25},{"code":4,"msg":5,"data":93},[94,97,101,105,109,113,117,120,124,128],{"id":11,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":12,"show_sort_weight":95,"slug":96},60,"story-novel",{"id":98,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":99,"show_sort_weight":95,"slug":100},46,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":102,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":103,"show_sort_weight":95,"slug":104},28,"Exames","exam",{"id":106,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":107,"show_sort_weight":95,"slug":108},47,"Geral","general",{"id":110,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":111,"show_sort_weight":95,"slug":112},29,"Histórias em Quadrinhos","comic",{"id":114,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":115,"show_sort_weight":95,"slug":116},27,"Literatura","literature",{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":118,"show_sort_weight":95,"slug":119},"Pesquisa e Relatórios","research-report",{"id":121,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":122,"show_sort_weight":95,"slug":123},33,"Religião e Espiritualidade","religion-spirituality",{"id":125,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":126,"show_sort_weight":95,"slug":127},31,"Saúde e Cuidados","healthcare",{"id":129,"doc_module":4,"doc_module_name":47,"category_name":130,"show_sort_weight":95,"slug":131},45,"Tecnologia","technology"]