[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-seo-151295-112":3,"detail-sidebar-cat-0-pt-112":81,"doc-detail-151295-pt":124},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"ok",{"site_id":7,"language":8,"slug":9,"title":10,"keywords":11,"description":12,"schema_data":13,"social_meta":74,"head_meta":76,"extra_data":78,"updated_unix":80},112,"pt","drawing-and-writing-in-the-apyawa-childrens-world-intercultural-pedagogical-practices","Desenho e escrita no mundo da criança Apyãwa - práticas pedagógicas interculturais","","O texto reflete sobre uma forma colaborativa de alfabetizar crianças Apyãwa por meio de desenho e escrita, defendendo que o fortalecimento da aprendizagem depende de atividades ancoradas no contexto sociocultural da comunidade. Propõe uma metodologia de ensino compatível com o nível de aprendizagem das crianças, visando apoiar seu processo educativo sociocultural e atender às necessidades específicas do público Apyãwa. A pesquisa indica que a alfabetização deve partir do contexto local e que a atividade com desenhos é eficaz para alcançar esses objetivos, ampliando leitura e escrita.",{"@graph":14,"@context":73},[15,34,56],{"@type":16,"itemListElement":17},"BreadcrumbList",[18,23,27,31],{"item":19,"name":20,"@type":21,"position":22},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",1,{"item":24,"name":25,"@type":21,"position":26},"https://docshare.wps.com/pt/document/","Document",2,{"item":28,"name":29,"@type":21,"position":30},"https://docshare.wps.com/pt/document/saúde-e-cuidados/","Saúde e Cuidados",3,{"item":32,"name":10,"@type":21,"position":33},"https://docshare.wps.com/pt/document/drawing-and-writing-in-the-apyawa-childrens-world-intercultural-pedagogical-practices/151295/",4,{"url":32,"name":10,"@type":35,"image":36,"author":41,"headline":10,"publisher":44,"fileFormat":47,"inLanguage":8,"description":12,"dateModified":48,"datePublished":49,"encodingFormat":47,"isAccessibleForFree":50,"interactionStatistic":51},"DigitalDocument",{"url":37,"@type":38,"width":39,"height":40},"https://docshare.wps.com/thumbnails/drawing-and-writing-in-the-apyawa-childrens-world-intercultural-pedagogical-practices/151295.png","ImageObject",300,407,{"name":42,"@type":43},"Jiven","Person",{"url":19,"name":45,"@type":46},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-09-25","2026-08-27",true,{"@type":52,"interactionType":53,"userInteractionCount":55},"InteractionCounter",{"@type":54},"ViewAction",5,{"@type":57,"mainEntity":58},"FAQPage",[59,65,69],{"name":60,"@type":61,"acceptedAnswer":62},"Como o texto propõe alfabetizar as crianças Apyãwa?","Question",{"text":63,"@type":64},"Propõe uma alfabetização mais colaborativa usando desenho e escrita, com atividades vinculadas ao contexto Apyãwa e aos conhecimentos da comunidade.","Answer",{"name":66,"@type":61,"acceptedAnswer":67},"Por que a alfabetização deve partir do contexto sociocultural?",{"text":68,"@type":64},"Porque o texto sustenta que a aprendizagem se fortalece quando as atividades consideram a realidade cultural das crianças e da comunidade, atendendo suas necessidades específicas.",{"name":70,"@type":61,"acceptedAnswer":71},"Quais são as finalidades dos desenhos no processo de alfabetização?",{"text":72,"@type":64},"Os desenhos funcionam como instrumento didático para apresentar conteúdos do primeiro ano e do ciclo inicial, apoiar a compreensão da escrita e ajudar a superar dificuldades de professores e estudantes.","https://schema.org",{"og:url":32,"og:type":75,"og:title":10,"og:site_name":45,"og:description":12},"article",{"robots":77,"canonical":32},"index,follow",{"doc_id":79,"site_id":7},151295,1787836302,{"code":4,"msg":82,"data":83},"success",[84,89,93,97,101,105,109,113,117,120],{"id":85,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":86,"show_sort_weight":87,"slug":88},26,"Contos e Romances",60,"story-novel",{"id":90,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":91,"show_sort_weight":87,"slug":92},46,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":94,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":95,"show_sort_weight":87,"slug":96},28,"Exames","exam",{"id":98,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":99,"show_sort_weight":87,"slug":100},47,"Geral","general",{"id":102,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":103,"show_sort_weight":87,"slug":104},29,"Histórias em Quadrinhos","comic",{"id":106,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":107,"show_sort_weight":87,"slug":108},27,"Literatura","literature",{"id":110,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":111,"show_sort_weight":87,"slug":112},32,"Pesquisa e Relatórios","research-report",{"id":114,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":115,"show_sort_weight":87,"slug":116},33,"Religião e Espiritualidade","religion-spirituality",{"id":118,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":29,"show_sort_weight":87,"slug":119},31,"healthcare",{"id":121,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":122,"show_sort_weight":87,"slug":123},45,"Tecnologia","technology",{"code":4,"msg":82,"data":125},{"doc_id":79,"user_id":126,"nickname":42,"user_avatar":127,"doc_module":4,"category_id":118,"category_name":29,"doc_title":10,"doc_description":12,"doc_content":128,"file_id":129,"file_url":130,"file_type":131,"file_size":132,"view_count":55,"is_deleted":4,"is_public":22,"is_downloadable":22,"audit_status":22,"page_count":133,"language":134,"language_code":8,"site_id":7,"html_lang":8,"table_of_contents":135,"faqs":136,"seo_title":137,"seo_description":12,"update_tm":80,"read_time":138},1099513958607,"https://ap-avatar.wpscdn.com/avatar/100002390cf8733938c?x-image-process=image/resize,m_fixed,w_180,h_180&k=1778829742770036399","Desenho e escrita no mundo da criançaApyãwa: práticas pedagógicas  \ninterculturais  \nDrawing and writing in the Apyãwa children’s world: intecultural  \npedagogical practices  \nApyãwa pitywera reka pe ia’ygipyra, ikwaxiapyra: tawaxarimo xama’eawa  \nAlceu Zoia  \nUniversidade do Estado de Mato Grosso  \n[https://orcid.org/0000-0002-0512-9511](https://orcid.org/0000-0002-0512-9511)  \nTaroko Edimundo Tapirapé  \nEscola EstadualIndígena Tapi'itãwa, Confresa MT.  \n[https://orcid.org/0009-0008-0625-8869](https://orcid.org/0009-0008-0625-8869)  \nRESUMO  \nRefletimos, neste texto, sobre uma forma mais colaborativa de alfabetizar as criançasApyãwa por meio de desenhoe da escrita. Entendemos que é possível fortalecer a aprendizagem das crianças da nossa comunidade, por meio darealização de atividades que fazem parte do contexto Apyãwa. Nessa perspectiva, buscamos propor uma metodologia do ensino de forma mais adequada ao nível de aprendizagem das crianças, e contribuir para o seu processo educativo sociocultural, estabelecendo uma alfabetização que se preocupe e atenda às necessidades da criança Apyãwa. A pesquisa nos aponta que o processo de alfabetização precisa partir do contexto sociocultural da criança e da comunidade e que a atividade com desenhos é uma atividade eficaz para o atendimento destes objetivos.  \nPalavras-chave: Práticas Interculturais; Desenho; Alfabetização; Educação Escolar indígena.  \nABSTRACT  \nIn this text, we seek to develop a reflection regarding the construction of a more collaborative way to teach Apyãwa children literacy through Drawing and Writing. We understand that it is possible to strengthen the learning of children in  \nour community by carrying out activities that are part ofthe Apyãwa context. From this perspective, we seek to propose a teaching methodology that is more appropriate to the children's learning level, contributing to their sociocultural educational process, establishing literacy that concerns and meets the needs ofthe Apyãwa child. The research shows us that the literacy process needs to start from the sociocultural context of the child and the community and that the activity with drawings is an effective activity to meet these objectives.  \nKeywords: Intercultural Practices; Drawing; Literacy; Indigenous school education.  \nXE’EGA MAÃTOREJXEAWA  \nÃ te’mara a’eramo kwee iapaãp pitywera ma’eawa re xe’aranoranowetykawa ramo, a’epe inoga xerexaope marygato aoxekato pitywera ima’ewo ma’ema’e ra’ygawa pe, axekwe ima’ewo ywyrape kwaxiaãwa re ma’ema’era’ygawa ropi iparageta apaãwa re rano. Emanyn a’eramo mi aoxekatoete imagywo irekawo pitywera we xerexekaropi emikwaãkwaãwa te’omara ixope iapapyra pe. A’eete ramo kwee ã te’omara pe aoxekatoete inoga te’omaramo marygato pitywera rerate’omaãwyma ramo, axekwe xerexapyrowo pitywera ma’ekatoãwa re, a’eete ramoipyrowo pitywera ixema’ekatoãwa re rano. Ã te’omara pe kwee a’eramo aixagakamatat marama’eara moxerexaope xerexeka ropi marama’eawa, marygato mi aoxekatoete xereparama’eawa pe iexakwaãpa pitygaxema’emataãwa, eka ropi irota irekawo ixope imagywo ma’ema’e ra’ygawa pe iapawo te’omara. Emanyn a’eramoma’ema’e ra’ygawa pe pityga ewete xema’eawa ywyrape kwaxiaãwa re.  \nXe’egete awyma: Iapapyra.Teka Ropi; Ia’ygipyra; Xema’eypyawa; Xema’eajpe; Tawaxarimo Xema’ewa.  \n.  \nCONSIDERAÇÕES INICIAIS  \nNeste trabalho, tratamos da contribuição dos desenhos que representam a realidade das crianças Apyãwa, como sendo uma prática pedagógica e intercultural que têm a capacidade defomentar a aprendizagem escolar, ampliando a capacidade de leitura e escrita das crianças, apartir dos conhecimentos trazidos do contexto em que estas estão inseridas.  \nNeste sentido, apresentamos esta atividade desenvolvida junto ao povo Apyãwa/Tapirapé e com a comunidade da aldeia Tapi’itãwa, na Terra Indígena Yrywo’ywawa (Urubu Branco), situada no município de Confresa-MT, cuja língua pertence ao troncolinguístico Tupi.  \nCom essas atividades, buscamos ainda compreender a relação que o povo ","cbCait6I81Tjsij3","https://ap.wps.com/l/cbCait6I81Tjsij3","pdf",316171,15,"Portuguese","# Resumo\n# Considerações iniciais\n## Desenhos como instrumentos de alfabetização\n## Materiais e formatos em sala de aula","[{\"question\":\"Como o texto propõe alfabetizar as crianças Apyãwa?\",\"answer\":\"Propõe uma alfabetização mais colaborativa usando desenho e escrita, com atividades vinculadas ao contexto Apyãwa e aos conhecimentos da comunidade.\"},{\"question\":\"Por que a alfabetização deve partir do contexto sociocultural?\",\"answer\":\"Porque o texto sustenta que a aprendizagem se fortalece quando as atividades consideram a realidade cultural das crianças e da comunidade, atendendo suas necessidades específicas.\"},{\"question\":\"Quais são as finalidades dos desenhos no processo de alfabetização?\",\"answer\":\"Os desenhos funcionam como instrumento didático para apresentar conteúdos do primeiro ano e do ciclo inicial, apoiar a compreensão da escrita e ajudar a superar dificuldades de professores e estudantes.\"}]","Desenho e escrita no mundo da criança Apyãwa - práticas pedagógicas interculturais | PDF",23]