[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"detail-sidebar-cat-0-es-110":3,"doc-seo-311977-110":49,"doc-detail-311977-es":123},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",[7,13,17,21,25,29,33,37,41,45],{"id":8,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":10,"show_sort_weight":11,"slug":12},39,"Document","Cómic",60,"comic",{"id":14,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":15,"show_sort_weight":11,"slug":16},43,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":18,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":19,"show_sort_weight":11,"slug":20},38,"Examen","exam",{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":23,"show_sort_weight":11,"slug":24},44,"General","general",{"id":26,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":27,"show_sort_weight":11,"slug":28},41,"Investigación e Informes","research-report",{"id":30,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":31,"show_sort_weight":11,"slug":32},37,"Literatura","literature",{"id":34,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":35,"show_sort_weight":11,"slug":36},22,"Relatos y Novelas","story-novel",{"id":38,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":39,"show_sort_weight":11,"slug":40},42,"Religión y Espiritualidad","religion-spirituality",{"id":42,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":43,"show_sort_weight":11,"slug":44},40,"Salud y Atención Médica","healthcare",{"id":46,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":47,"show_sort_weight":11,"slug":48},24,"Tecnología","technology",{"code":4,"msg":50,"data":51},"ok",{"site_id":52,"language":53,"slug":54,"title":55,"keywords":56,"description":57,"schema_data":58,"social_meta":116,"head_meta":118,"extra_data":120,"updated_unix":122},110,"es","winaypacha-winay-pacha-weekly-periodic-journal-of-the-plurinational-state-ministry-of-education","Winaypacha - Wiñay Pacha Revista Quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional","","Publicación quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional orientada a la difusión de saberes y contenidos educativos. Presenta secciones dedicadas a “uraqina puquri achunaka” (tipos de suelos o regiones) y explica su clasificación y significado en relación con la “Pacha mama”, incluyendo dimensiones de thaya, junt’u, qhirwa y waña, y su vínculo con la vida, la producción y el cuidado de la naturaleza. Incluye descripciones y ejemplos vinculados a “jakiri uywanaka” y recomendaciones para el aprendizaje y la validación de contenidos con participación de instituciones formadoras y organizaciones sociales.",{"@graph":59,"@context":115},[60,77,98],{"@type":61,"itemListElement":62},"BreadcrumbList",[63,68,71,74],{"item":64,"name":65,"@type":66,"position":67},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",1,{"item":69,"name":9,"@type":66,"position":70},"https://docshare.wps.com/es/document/",2,{"item":72,"name":27,"@type":66,"position":73},"https://docshare.wps.com/es/document/investigación-e-informes/",3,{"item":75,"name":55,"@type":66,"position":76},"https://docshare.wps.com/es/document/winaypacha-winay-pacha-weekly-periodic-journal-of-the-plurinational-state-ministry-of-education/311977/",4,{"url":75,"name":55,"@type":78,"image":79,"author":84,"headline":55,"publisher":87,"fileFormat":90,"inLanguage":53,"description":57,"dateModified":91,"datePublished":92,"encodingFormat":90,"isAccessibleForFree":93,"interactionStatistic":94},"DigitalDocument",{"url":80,"@type":81,"width":82,"height":83},"https://docshare.wps.com/thumbnails/winaypacha-winay-pacha-weekly-periodic-journal-of-the-plurinational-state-ministry-of-education/311977.png","ImageObject",300,407,{"name":85,"@type":86},"Aurora","Person",{"url":64,"name":88,"@type":89},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-09-30","2026-09-20",true,{"@type":95,"interactionType":96,"userInteractionCount":76},"InteractionCounter",{"@type":97},"ViewAction",{"@type":99,"mainEntity":100},"FAQPage",[101,107,111],{"name":102,"@type":103,"acceptedAnswer":104},"Qué es “WiñayPacha” y qué institución lo publica?","Question",{"text":105,"@type":106},"“WiñayPacha” es una publicación quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional.","Answer",{"name":108,"@type":103,"acceptedAnswer":109},"Cómo se organizan los contenidos sobre “uraqina puquri achunaka”?",{"text":110,"@type":106},"Los contenidos se presentan por tipos de “uraqina puquri achunaka”, como junt’u, thaya, qhirwa y waña, explicando características y relaciones con la vida y el entorno.",{"name":112,"@type":103,"acceptedAnswer":113},"Qué papel cumple la “Pacha mama” en el texto?",{"text":114,"@type":106},"La “Pacha mama” se describe como fundamento de la vida y se vincula con el valor y el uso de los distintos tipos de tierra o regiones, además de su importancia en la educación.","https://schema.org",{"og:url":75,"og:type":117,"og:title":55,"og:site_name":88,"og:description":57},"article",{"robots":119,"canonical":75},"index,follow",{"doc_id":121,"site_id":52},311977,1790556924,{"code":4,"msg":5,"data":124},{"doc_id":121,"user_id":125,"nickname":85,"user_avatar":126,"doc_module":4,"category_id":26,"category_name":27,"doc_title":55,"doc_description":57,"doc_content":127,"file_id":128,"file_url":129,"file_type":130,"file_size":131,"view_count":76,"is_deleted":4,"is_public":67,"is_downloadable":67,"audit_status":67,"page_count":132,"language":133,"language_code":53,"site_id":52,"html_lang":53,"table_of_contents":134,"faqs":135,"seo_title":136,"seo_description":57,"update_tm":137,"read_time":138},4810365810221,"https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_155a257f0dc6eb9ab79c44ca47cae57d","Suma qamañataki  \nLlamayu phaxsi 2012 mara  \ntunka  \n10  \nAymara aru Ullaña Qillqaña Yatiqañataki   \nCHUQI YAPU-BOLIVIA  \nUTJIRINAKA  \nJunt’u uraqina puquri achunaka.................................................. 3.  \nThaya uraqina puquri achunaka.................................................. 4  \nQhirwa uraqina puquri achunaka............................................... 􀀵  \nWaña uraqina puquri achunaka, jakiri uywanaka............... 􀀶  \nSuma uñakipasa waythapipxañani............................................. 7  \nMayjachirinaka jani armañasataki ............................................. 8  \n“WiñayPacha”  \nEs una publicación quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional.  \nYaticha Kamana.  \nPURAPA SARA, WALJA ARUTA, JACH’A AMTAT’AQA.  \nAv. Arce Nº 2147  \nTeléfono: 2442144 – 2442074  \n[e-mail: winaypacha@minedu.gob.bo](e-mail: winaypacha@minedu.gob.bo)  \nYaticha Kamani: Roberto Aguilar Gómez  \nUPIIP Irpiri: Walter Gutiérrez Mena  \nYanapirinaka: Aurora Quinteros  \nSalustiano Ayma Morales  \nQillqiri: Gregoria Callizaya Quispe  \nJullinaka: Aymara marka-CEA  \nGregoria Callizaya Q.  \nK’achachiri: ORURO Artes Gráficas s.r.l.  \nQillqsuri utt’awi:  \nYaticha Kamanana wakt’ayata “TALLER DE SOCIALIZACIÓN Y VALIDACIÓN DE LA REVISTA‘WINAYPACHA’, tantachawina Aymara sarawxata, aymara arxata yatiñanakapampi yanapt’asisa uñakipirinaka:  \nEscuela Superior de Formación de Maestros Warisata  \nEscuela Superior de Formación de Maestros Bautista Saavedra Santiago de Huata Escuela Superior de Formación de Maestros Ángel Mendoza Justiniano  \nEscuela Superior de Formación de Maestros René Barrientos Ortuno  \nEscuela Superior de Formación de Maestros Técnico Humanístico El Alto Escuela Superior de Formación de Maestros Villa Aroma Escuela de Gestión Pública Plurinacional -EGPP Universidad Mayor de San Andrés - UMSA Universidad Pública del El Alto-UPEA Universidad Indígena Boliviana Aymara TUPAK KATARI – UNIBOL  \nYaqha yatiña utanakana aymara arutayatichirinaka  \n“Unidad Educativa INICUA Palos Blancos”  \n“Unidad Educativa Tuli Grande”  \n“Centro de Apoyo Educativo Machaqa”  \nOrganizaciones sociales  \nConfederación Nacional de Mujeres Indígenas Originarias de Bolivia  \nFederación Departamental de Mujeres Indígenas Originarias La Paz  \n2 Paya  \nJunt’u uraqina puquri achunaka  \nPacha mama qamawinxa, thaya, junt’u, qhirwa uraqina puquriachunakawa utji. Jaqixa uka kimsa chiqana puquri achunakamanq’asawa jakapxaraktanxa. Jichhaxa, ukaachunaka mayatamayatauñjapxañani.  \nAka achunaka satañaxa yatiñawa, janiwa aliqa aktjamata satañakikiti. Kuna pacharusa sataña, kunjama laq’arusa sataña, kuna wanumpisa sataña juk’ampi tuqinakata yatiñawa wakisi.  \nPacha mamaxa jakaña chuririwa, kunati jupawa uraqi, samana, uma, uywa, ayrunaka jakayi, jaqina jakañapataki, ukhamächi ukaxa jaqiki jaqixa pachamamankaraktanwa. Ukata nayra pachaxa uraqi aljasiñxa jani yatipxkataynati.  \nKimsa 3  \nThaya uraqina puquri achunaka  \nThaya uraqina puquri achunaka uñjapxañani  \nCh’uqi/amka  \nJupha  \nJupha p’isqitaki lip’ichxata piqañaurquñampi piqsuski.  \nJupha lip’ichxata piqaña urquñampi piqsuñaxa, aka markana wiñaya markachirinakana yatiñapawa.  \nQhirwa uraqina puquri achunaka  \nQhirwa uraqina puquri achunaka uñjapxañani.  \nTuna  \nturasnu tunqu  \nQhirwana puquriachunaka  \nuwasa  \nchirimuya pirasa  \nKunjamati maya taykaxa, wawaparujakañachuri, jani walinakata jark’aqi, jakawipanayanapt’i, uka pachpawa Pacha mamauraqixa jaqiruxa jakaña mayt’i; wak’anakatuqi jani walinakata jark’aqi, kimsa chiqa uraqina achunaka manq’añapataki utjayi. Ukata Pacha mama uraqiruxa markachirinakaxa maya taykarjamayäqapxañasa.  \nUraqiki uraqixa kawkhapasaya wañawjani, ch’aranawjani ukhampuniwa.  \nPhisqha 5  \nWaña uraqina puquri achunaka,  \njakiri uywanaka  \nThaya, waña uraqina puquri achunaka ukhamaraki jakiri uywanakauñjapxañani.  \nJuphampi qañawampixathayawaña uraqina puquriwa, janiwa junt’u uraqinxapuqkaspati  \nQarwa, wari, allphaqauywanakaxathaya uraqina jakiri uywanakawa, janiw","cbCailNJyla2CtHE","https://ap.wps.com/l/cbCailNJyla2CtHE","pdf",6942689,8,"Spanish","# Wiñay Pacha\n## Junt’u uraqina puquri achunaka\n## Thaya uraqina puquri achunaka\n## Qhirwa uraqina puquri achunaka\n## Waña uraqina puquri achunaka, jakiri uywanaka\n## Suma uñakipasa waythapipxañani\n## Mayjachirinakajani armañasataki\n## Sama chimpxata","[{\"question\":\"Qué es “WiñayPacha” y qué institución lo publica?\",\"answer\":\"“WiñayPacha” es una publicación quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional.\"},{\"question\":\"Cómo se organizan los contenidos sobre “uraqina puquri achunaka”?\",\"answer\":\"Los contenidos se presentan por tipos de “uraqina puquri achunaka”, como junt’u, thaya, qhirwa y waña, explicando características y relaciones con la vida y el entorno.\"},{\"question\":\"Qué papel cumple la “Pacha mama” en el texto?\",\"answer\":\"La “Pacha mama” se describe como fundamento de la vida y se vincula con el valor y el uso de los distintos tipos de tierra o regiones, además de su importancia en la educación.\"}]","Winaypacha - Wiñay Pacha Revista Quincenal del Ministerio de Educación del Estado Plurinacional | PDF",1789895053,12]