[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-detail-62994-es":3,"doc-seo-62994-110":30,"detail-sidebar-cat-0-es-110":92},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",{"doc_id":7,"user_id":8,"nickname":9,"user_avatar":10,"doc_module":4,"category_id":11,"category_name":12,"doc_title":13,"doc_description":14,"doc_content":15,"file_id":16,"file_url":17,"file_type":18,"file_size":19,"view_count":20,"is_deleted":4,"is_public":21,"is_downloadable":21,"audit_status":21,"page_count":22,"language":23,"language_code":24,"site_id":25,"html_lang":24,"table_of_contents":26,"faqs":27,"seo_title":13,"seo_description":14,"update_tm":28,"read_time":29},62994,687197207057,"Sage","https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_29158cc5080c5b710cf443261637dec0",41,"Investigación e Informes","Warisata: Uso de Materiales Ancestrales para los Juegos en el Desarrollo del Proceso Educativo","Trabajo final de sistematización en la Licenciatura de la ESFM “Warisata” (La Paz, Bolivia) centrado en el uso de materiales ancestrales para los juegos dentro del proceso educativo. El documento organiza antecedentes y un marco metodológico, define objetivos práctico y teórico, formula preguntas clave descriptivas e interpretativas, y detalla técnicas e instrumentos. Incluye relatos individuales de maestras y maestros y una comparación colectiva con reflexión, experiencias comunes y diversas, además de productos y resultados, conclusiones y recomendaciones.","ESCUELA SUPERIOR DE FORMACIÓN DE MAESTROS  \n“WARISATA”  \n“uso de materiales ancestrales para los juegos en el desarrollo  \ndel proceso educativo”  \nTrabajo Final para optar al grado académico de Licenciatura otorgado por la ESFM en el marco del Programa de Formación Complementaria de Maestras y Maestros en Ejercicio-PROFOCOM  \nEQUIPO DE SISTEMATIZACION:  \n1. Profa. Overlina Cahuaya Mamani  \n2.Profa. Julia Esperanza Paco Nina  \n3. Prof. Nelson Pajarito Chejo  \n4. Profa.Teodora Turpo Surco  \nDOCENTE TUTOR:  \nLIC.: Damaso Condori Silvestre  \nCOMPONENTE LICENCIATURA – PRIMERA FASE  \nWARISATA-LAPAZ – BOLIVIA  \n2014  \nDEDICATORIA  \nEste trabajo de sistematización es realizado con mucho ímpetu e interés, vadedicado a todos los niños y niñas del árearural, que son el motivo para mejorar nuestra practica pedagógica.  \n2  \nAGRADECIMIENTO  \nUn profundo reconocimiento a nuestro tutor Lic. Dámaso Condori Silvestre, a todos los  \nfacilitadores que nos  \nacompañaron durante toda Programa de Formación Complementaria para  \nMaestros y Maestras enejercicio PROFOCOM, Director del Núcleo, padres y madres de familia, Consejo Educativo Social Comunitario, porque ellos ayudaron a llevaradelante esta Sistematización.  \n3  \nINDICE  \nINTRODUCCIÓN…………………………………………………………………………………..9  \nANTECEDENTES………………………………………………………………………………...12  \n1. MARCO METODOLOGICO…………….…………………………………………………….13  \n2.DESARROLLO DE LA SISTEMATIZACIÓN DE LA EXPERIENCIA……………………13  \n3. PARTICIPACIÓN DE LA COMUNIDAD…………………………………………………….14  \n4. OBJETIVOS DE LA SISTEMATIZACIÓN………………………………………………….14  \n4.1. OBJETIVO PRÁCTICO…………………………………………………………………….14  \n4.2. OBJETIVO TEÓRICO ……………………………………………………………………14  \n5 .PREGUNTAS CLAVES DE TIPO DESCRIPTIVO ………………………………….15  \n6. PREGUNTAS CLAVES DE TIPO INTERPRETATIVO………………………………….16  \n7. TÉCNICAS E INSTRUMENTOS DEL PROCESO DE SISTEMATIZACIÓN…………18  \n8. MARCO CONTEXTUAL……………………………………………………………………...18  \n9. RELATO Y ANÁLISIS DE LA EXPERIENCIA VIVIDA DE FORMA INDIVIDUAL……18  \na) RELATO DE EXPERIENCIA DE LA MAESTRA OVERLINA CAHUAYAMAMANI…………………………………………………………………………………..19  \nb) RELATO DE EXPERIENCIA DE LA MAESTRA JULIA E. PACO NINA……………………………………………………………………………………….35  \nc) RELATO DE EXPERIENCIA DE LA MAESTRO NELSON PAJARITO CHEJO…………………………………………………………………………………….53  \nd) RELATO DE EXPERIENCIA DE LA MAESTRA TEODORA TURPO SURCO……………………………………………………………………………….......70  \n10. COMPARACIÓN Y ANÁLISIS E INTERPRETACIÓN COLECTIVA DE LA EXPERIENCIA…………………………………………..........................................................87  \n10.1. INICIO……………………………………………………………………………….……….88  \n10.2 .DESARROLLO…………………………………………………………………………….91  \n10.3. FINAL……………………………………………………………………………………….99  \n11 .EXPERIENCIAS COMUNES……………………………………………………………101  \n12. EXPERIENCIAS DIVERSAS…………………………………………………………….102  \n13. REFLEXIÓN………………………………………………………………………………..103  \n14.PRODUCCTOS Y RESULTADOS PRESENTADOS DE LAS ESTRATEGIAS  \nMETODOLÓGICAS, MATERIALES Y PRODUCTOS ORGANIZADOS EN LA TRANSFORMACIÓN DE LA PRÁCTICA DE MAESTRAS Y MAESTROS…………………………………………………………………………………….103  \n15. CONCLUSIONES………………………………………………………………………….104  \n16. RECOMENDACIONES……………………………………………………………………104  \nBIBLIOGRAFÍA………………………………………………………………………………….106  \nANEXOS……………………………………………………………………………………….108  \nPERFIL DE SISTEMATIZACIÓN  \n“USO DE MATERIALES ANCESTRALES PARA LOS JUEGOS EN EL DESARROLLO DEL PROCESO EDUCATIVO”  \nRESUMEN (LENGUA-ORIGINARIA)  \nQALLTAWI  \nKullasuyu markasanxa yatichawixa nayrapachanakaxa wali qurumpi yatichatanwa, jawqasisa tuqisisa,uka pachanxa imilla wawanakaruxa janiwa yaqatakanti.  \nWaranqa llatunka pataka kimsatunka mayani maranxa warisata yatiqaña utanxa machaqa amtawimpiwa yatiqa yatichawinwa,kunaimana sarawinaka,aimara laxratayaqasiñampiwa nayraru sarantanwa.  \nMachaqa kamachina yatintawixa mayacht ´atawa amtawipaxa,ukatwa aka jach ´amarkanxa turkakipawinakawa utxañapa,yatiqawixa nayraru irpxarutañapawa,ukhamatxanararu irpxarusa askichañataki.  \nAka nayrapacha lurtata yanakaxa ma thakinchawiru uñtatawa,ukhamata yatiqawina","cbCaicRRdoeG366L","https://ap.wps.com/l/cbCaicRRdoeG366L","pdf",1967356,7,1,191,"Spanish","es",110,"# Introducción\n# Antecedentes\n# Marco metodológico\n# Desarrollo de la sistematización de la experiencia\n## Participación de la comunidad\n## Objetivos de la sistematización\n## Preguntas claves (descriptivas)\n## Preguntas claves (interpretativas)\n## Técnicas e instrumentos del proceso de sistematización\n# Marco contextual\n# Relato y análisis de la experiencia vivida (individual)\n## Relato de cada maestra y maestro\n# Comparación y análisis e interpretación colectiva de la experiencia\n## Inicio\n## Desarrollo\n## Final\n# Experiencias comunes y diversas\n# Reflexión\n# Productos y resultados\n# Conclusiones\n# Recomendaciones\n# Bibliografía\n# Anexos","[{\"question\":\"Cuál es el tema central de la sistematización presentada en “Warisata”?\",\"answer\":\"La sistematización aborda el uso de materiales ancestrales para los juegos y su aporte al desarrollo del proceso educativo.\"},{\"question\":\"Qué objetivos guía el trabajo de sistematización?\",\"answer\":\"El documento plantea un objetivo práctico y un objetivo teórico, orientados a organizar la experiencia y fortalecer la práctica pedagógica mediante el análisis de la misma.\"},{\"question\":\"Cómo se estructura el análisis de la experiencia?\",\"answer\":\"Se incluyen relatos individuales de cada maestra o maestro y luego una comparación, análisis e interpretación colectiva con secciones de inicio, desarrollo y final, complementadas con experiencias comunes, diversas y reflexión.\"}]",1783975707,294,{"code":4,"msg":31,"data":32},"ok",{"site_id":25,"language":24,"slug":33,"title":13,"keywords":34,"description":14,"schema_data":35,"social_meta":87,"head_meta":89,"extra_data":91,"updated_unix":28},"warisata-use-of-ancestral-materials-for-games-in-the-educational-process-development","",{"@graph":36,"@context":86},[37,54,69],{"@type":38,"itemListElement":39},"BreadcrumbList",[40,44,48,51],{"item":41,"name":42,"@type":43,"position":21},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":45,"name":46,"@type":43,"position":47},"https://docshare.wps.com/es/document/","Document",2,{"item":49,"name":12,"@type":43,"position":50},"https://docshare.wps.com/es/document/investigación-e-informes/",3,{"item":52,"name":13,"@type":43,"position":53},"https://docshare.wps.com/es/document/warisata-use-of-ancestral-materials-for-games-in-the-educational-process-development/62994/",4,{"url":52,"name":13,"@type":55,"author":56,"headline":13,"publisher":58,"fileFormat":61,"inLanguage":24,"description":14,"dateModified":62,"datePublished":63,"encodingFormat":61,"isAccessibleForFree":64,"interactionStatistic":65},"DigitalDocument",{"name":9,"@type":57},"Person",{"url":41,"name":59,"@type":60},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-07-29","2026-07-13",true,{"@type":66,"interactionType":67,"userInteractionCount":20},"InteractionCounter",{"@type":68},"ViewAction",{"@type":70,"mainEntity":71},"FAQPage",[72,78,82],{"name":73,"@type":74,"acceptedAnswer":75},"Cuál es el tema central de la sistematización presentada en “Warisata”?","Question",{"text":76,"@type":77},"La sistematización aborda el uso de materiales ancestrales para los juegos y su aporte al desarrollo del proceso educativo.","Answer",{"name":79,"@type":74,"acceptedAnswer":80},"Qué objetivos guía el trabajo de sistematización?",{"text":81,"@type":77},"El documento plantea un objetivo práctico y un objetivo teórico, orientados a organizar la experiencia y fortalecer la práctica pedagógica mediante el análisis de la misma.",{"name":83,"@type":74,"acceptedAnswer":84},"Cómo se estructura el análisis de la experiencia?",{"text":85,"@type":77},"Se incluyen relatos individuales de cada maestra o maestro y luego una comparación, análisis e interpretación colectiva con secciones de inicio, desarrollo y final, complementadas con experiencias comunes, diversas y reflexión.","https://schema.org",{"og:url":52,"og:type":88,"og:title":13,"og:site_name":59,"og:description":14},"article",{"robots":90,"canonical":52},"index,follow",{"doc_id":7,"site_id":25},{"code":4,"msg":5,"data":93},[94,99,103,107,111,113,117,121,125,129],{"id":95,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":96,"show_sort_weight":97,"slug":98},39,"Cómic",60,"comic",{"id":100,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":101,"show_sort_weight":97,"slug":102},43,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":104,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":105,"show_sort_weight":97,"slug":106},38,"Examen","exam",{"id":108,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":109,"show_sort_weight":97,"slug":110},44,"General","general",{"id":11,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":12,"show_sort_weight":97,"slug":112},"research-report",{"id":114,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":115,"show_sort_weight":97,"slug":116},37,"Literatura","literature",{"id":118,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":119,"show_sort_weight":97,"slug":120},22,"Relatos y Novelas","story-novel",{"id":122,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":123,"show_sort_weight":97,"slug":124},42,"Religión y Espiritualidad","religion-spirituality",{"id":126,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":127,"show_sort_weight":97,"slug":128},40,"Salud y Atención Médica","healthcare",{"id":130,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":131,"show_sort_weight":97,"slug":132},24,"Tecnología","technology"]