[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-detail-104380-es":3,"doc-seo-104380-110":30,"detail-sidebar-cat-0-es-110":91},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",{"doc_id":7,"user_id":8,"nickname":9,"user_avatar":10,"doc_module":4,"category_id":11,"category_name":12,"doc_title":13,"doc_description":14,"doc_content":15,"file_id":16,"file_url":17,"file_type":18,"file_size":19,"view_count":20,"is_deleted":4,"is_public":21,"is_downloadable":21,"audit_status":21,"page_count":22,"language":23,"language_code":24,"site_id":25,"html_lang":24,"table_of_contents":26,"faqs":27,"seo_title":13,"seo_description":14,"update_tm":28,"read_time":29},104380,4398048949847,"Eliana","https://ap-avatar.wpscdn.com/avatar/400002536579ef2da7f?_k=1778318612642679267",22,"Relatos y Novelas","El conejo y el coyote","Relato tradicional en mixteco que narra el encuentro entre un conejo y un coyote y el intercambio de diálogos cargados de tensión. El coyote provoca al conejo y lo enfrenta a decisiones que giran en torno a engaños, advertencias y respuestas ingeniosas. A medida que avanza la historia, los personajes se obligan mutuamente a actuar, mientras se revela la astucia del conejo frente a las maniobras del coyote y el ritmo del conflicto se intensifica hasta un desenlace abierto.","Leso xíꞌin nti􀀌váꞌyu  \nEl conejo y el coyote  \nMixteco de Llano Encino Amarillo  \nIin ñuu ni􀀇xi􀀇yo iin ñá chêe xíꞌin se̱ꞌe‑ñá. Chíꞌi‑na̱ ntuchí, ra va̱ꞌa nunikána‑ña̱, suu iin ichí tá chi􀀇ꞌi‑na̱‑ña̱, iin leso, ki􀀇xáá‑rí xáxí‑rí ntǐchi‑na̱ .  \n􀀇 ̱ ̱  \nIin kií naꞌa nuni ntakoo ñá chêe kuaꞌan‑ñá kutoꞌni‑ñá  \ṉ ̱  \nntǐchi‑ñá, suu tá ni􀀇xa̱a̱‑ñá xi􀀇ni‑ñá ña̱ xa kuaꞌá‑ña xaxí míí leso.  \ṉ ̱ ̱ ̱  \nNuni sâá ñá chêe kixaa‑ñá  \n􀀇 ̱ ̱  \nveꞌe, ra nta̱túꞌun‑ñá xíꞌin se̱ꞌe‑ñá ña̱ xáxí leso ntǐchi.  \nRa tá nti􀀇ꞌi, nta̱kiꞌin‑ñá kua̱ꞌa̱n‑ñá kuni‑ñá mpáa̱‑ñá. Ta ni􀀇xa̱a̱‑ñá ka̱nintaꞌá‑ñá yéꞌe, ra ni􀀇ka̱ꞌa̱n ntióxi􀀇‑ñá| xíꞌin mpáa̱‑ñá, káchi‑ñá saá:  \n―Á íyo‑ún mpári, va̱xi‑yu̱ ntaka̱túꞌun‑yu̱ yóꞌo̱ na kúú‑ña̱ kuu‑i􀀇 xíꞌin leso, chi xáxí nti􀀇va̱ꞌa‑rí ntǐchi‑yu̱ .  \n―Va̱ꞌa va átu saá, ña̱ kuu‑únkúú‑ña̱ ku̱ꞌu̱n kuiin‑ún ñu̱má, rachintúꞌú‑ún‑ña̱ ichí xíka‑rí, ra tá xa̱ ná ya̱ꞌa‑rí kaxí‑rí ntǐchi‑ún, ikánti􀀇in‑rí xíꞌin‑ña̱―ka̱chi mpáa̱‑ñá xíꞌin‑ñá.  \nTá nti􀀇ꞌi, ni􀀇xa̱ꞌa̱n ñá chêe ki􀀇ꞌin‑ñáñu̱má, ra chi􀀇ntúꞌú‑ñá‑ña̱ ichí míí leso, nu̱ú yáꞌa‑rí xáxí‑rí ntǐchi‑ñá.  \nRa tá ni􀀇xa̱a̱ míí leso tá ñǔu, xi􀀇ni‑rí ñu̱má ini ichí, ra ka̱chi‑rí saá xíꞌin‑ña:  \ṉ  \n―Mígo, kuátiaꞌa ná ya̱ꞌa‑i􀀇 kuxi‑i􀀇 .  \nSuu tá köníntakuiin‑ña̱ yuꞌú‑rí, ni􀀇xa̱ñu̱ ntiaa‑rí‑ña̱, ra nta̱kava‑ña̱ chí iin xiyo, ra saá ni􀀇ya̱ꞌa‑rí xa̱xí tuku va‑rí míí ntǐchi.  \n􀀇 ̱ ̱  \nTá nituvi ntakiꞌin tuku ñá  \nchêe kua̱ꞌa̱n‑ñá kuni‑ñá ntǐchi‑ñá, rakuni‑ñá átu nitiin míí leso xíꞌin  \n􀀇 􀀇  \nñu̱má, suu tá ni􀀇xa̱a̱‑ñá xi􀀇ni‑ñá ña̱ ni􀀇ya̱ꞌa tuku va míí leso xa̱xí‑rí ntǐchi‑ñá. Ta kaꞌán ñá saá: “Na  \ṉ chiñu köníti􀀇in‑rí?, Ná ku̱ꞌu̱ntuku‑yu̱ ntaka̱túꞌun‑yu̱ mpáa̱‑i􀀇”.  \nNtakiꞌin‑ñá kuaꞌan tuku‑ñá  \ṉ ̱ ̱ ntaka̱túꞌun‑ñá mpáa̱‑ñá.  \nTá ni􀀇xa̱a̱‑ñá, ka̱chi‑ñá saá:  \n―Mpári, va̱xi tuku‑yu̱ ntaka̱túꞌun‑yu̱ yóꞌo̱ chi chi􀀇ntúꞌú‑yu̱ñu̱má, ra köníti􀀇in leso, chi ni􀀇ya̱ꞌa‑rí, ra xa̱xí tuku‑rí ntǐchi‑yu̱ .  \n―¿Ntáa ñu̱má kúú ña̱ chi􀀇ntúꞌú‑ún, mári?―ka̱chi‑ra̱ .  \n―Ñu̱má yaa―ka̱chi‑ñá.  \n―U̱ꞌun, chi yu̱ sa̱na ini kúú‑yu̱ ka̱ꞌa̱n‑i􀀇 xíꞌin‑ún, chi ñu̱má ntiáá kuu‑ña―kachi‑ra xíꞌin‑ñá.  \ṉ ̱ ̱  \nNtakiꞌin ñá chêe kuaꞌan tuku‑ñá  \ṉ ̱ ̱  \nkuiin‑ñá ñu̱má ntiáá, ra tá ñǔunixaꞌan‑ñá chintúꞌú‑ñá‑ña ichí nuú  \n􀀇 ̱ ̱ 􀀇 ̱ ̱ yáꞌa míí leso.  \ṉ ̱ ̱  \nRa tá xa sava ñǔu kuaꞌan tukumíí leso kaxí‑rí ntǐchi, ra tá ni􀀇xa̱a̱‑rí nu̱ú íyo míí ñu̱má, ka̱chi‑rí saá:  \n―Yóꞌo̱, tuku va íntúꞌú ichí xíka‑i􀀇 .¿Á köníka̱ꞌa̱n‑i􀀇 xíꞌin‑ún ña̱ kutiaꞌa‑ún?  \nSuu tá köníntakuiin‑ña̱ yuꞌú‑rí, xa̱kin‑rí 􀀺̂kí‑ña̱, ra ikán ni􀀇ti􀀇inntaꞌá‑rí, ra ka̱chi‑rí saá:  \n―¡Sañá ntaꞌá‑i􀀇! ¡Átu ná säñá‑ún‑ña̱, íyo iinka‑ña̱!  \nXa̱kin‑rí iinka‑ña̱, ra ni􀀇ti􀀇in tu ña̱ ikán va.  \n―¡Sañá ntaꞌá‑i􀀇! ¡Átu ná säñá‑ún‑ña̱, íyo xa̱ꞌá‑i􀀇!  \nNi􀀇xa̱ñu̱ ntiáa‑rí‑ña̱, ra ni􀀇ti􀀇in xaꞌá‑rí.  \ṉ  \n―Íyo iinka xa̱ꞌá‑i􀀇 .  \nNixañu ntiáa‑rí xíꞌin iinka  \n􀀇 ̱ ̱  \ntuku‑ña̱, ra ni􀀇ti􀀇in tu ña̱ ikán va, ra kachi‑rí saá:  \ṉ  \n―¡Sañá yu̱ꞌu̱! ¡Átu ná säñá‑únyu̱ꞌu̱, íyo nu̱ꞌu‑i􀀇!  \nXa̱xí‑rí‑ña̱, ra ni􀀇ti􀀇in yuꞌú‑rí, ratuku kachi‑rí saá:  \ṉ  \n―¡Sañá yu̱ꞌu̱! ¡Átu ná säñá‑únyu̱ꞌu̱, íyo so̱ꞌo‑i􀀇  \n!Ka̱ni‑rí so̱ꞌo‑rí, ra ni􀀇ti􀀇in tu so̱ꞌova‑rí, ra ka̱chi tuku‑rí saá:  \n―¡Sañá yu̱ꞌu̱! ¡Átu ná säñá‑únyu̱ꞌu̱, íyo ntoꞌó‑i􀀇!  \nKa̱ni‑rí ntoꞌó‑rí, ra ni􀀇ti􀀇in tu ntoꞌó va‑rí.  \nRa tá nuú ntíꞌi nitiin iin níi saá‑rí  \ṉ 􀀇 􀀇  \nsa̱tá míí ñu̱má, ra köníkuvi ka sañá‑rí.  \ṉ  \nNaꞌa nuni iinka ki􀀇í, nta̱kiꞌin ñá chêe nto̱ꞌó‑ñá, ra kua̱ꞌa̱n‑ñá kuni‑ñá  \ṉ ̱  \nna kúú ña ntoꞌo míí leso.  \nTá ni􀀇xa̱a̱‑ñá, nta̱ni􀀇ꞌí‑ñá‑rí íntúꞌú ntiáa‑rí sa̱tá ñu̱má, ra nuni ku̱si􀀇í ini‑ñá, ka̱chi‑ñá saá xíꞌin‑rí:","cbCaiqk9aI2Hfebf","https://ap.wps.com/l/cbCaiqk9aI2Hfebf","pdf",4892354,2,1,39,"Spanish","es",110,"# El encuentro\n## Provocaciones y respuestas\n## Enfrentamiento y tensión\n## Agudización del conflicto","[{\"question\":\"¿De qué trata la historia “El conejo y el coyote”?\",\"answer\":\"La historia presenta el enfrentamiento y los diálogos tensos entre un conejo y un coyote, donde la astucia del conejo se contrasta con las maniobras del coyote.\"},{\"question\":\"¿Qué papel tiene el diálogo entre los personajes?\",\"answer\":\"El diálogo impulsa la acción: el coyote provoca, el conejo responde, y cada intercambio obliga a los personajes a tomar nuevas decisiones.\"},{\"question\":\"¿Cómo se desarrolla el conflicto a lo largo del relato?\",\"answer\":\"El conflicto se intensifica progresivamente mediante advertencias, preguntas retóricas y respuestas que muestran estrategias distintas de ambos personajes, hasta llegar a un desenlace en movimiento.\"}]",1784413766,60,{"code":4,"msg":31,"data":32},"ok",{"site_id":25,"language":24,"slug":33,"title":13,"keywords":34,"description":14,"schema_data":35,"social_meta":86,"head_meta":88,"extra_data":90,"updated_unix":28},"the-rabbit-and-the-coyote","",{"@graph":36,"@context":85},[37,53,68],{"@type":38,"itemListElement":39},"BreadcrumbList",[40,44,47,50],{"item":41,"name":42,"@type":43,"position":21},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":45,"name":46,"@type":43,"position":20},"https://docshare.wps.com/es/document/","Document",{"item":48,"name":12,"@type":43,"position":49},"https://docshare.wps.com/es/document/relatos-y-novelas/",3,{"item":51,"name":13,"@type":43,"position":52},"https://docshare.wps.com/es/document/the-rabbit-and-the-coyote/104380/",4,{"url":51,"name":13,"@type":54,"author":55,"headline":13,"publisher":57,"fileFormat":60,"inLanguage":24,"description":14,"dateModified":61,"datePublished":62,"encodingFormat":60,"isAccessibleForFree":63,"interactionStatistic":64},"DigitalDocument",{"name":9,"@type":56},"Person",{"url":41,"name":58,"@type":59},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-07-28","2026-07-18",true,{"@type":65,"interactionType":66,"userInteractionCount":20},"InteractionCounter",{"@type":67},"ViewAction",{"@type":69,"mainEntity":70},"FAQPage",[71,77,81],{"name":72,"@type":73,"acceptedAnswer":74},"¿De qué trata la historia “El conejo y el coyote”?","Question",{"text":75,"@type":76},"La historia presenta el enfrentamiento y los diálogos tensos entre un conejo y un coyote, donde la astucia del conejo se contrasta con las maniobras del coyote.","Answer",{"name":78,"@type":73,"acceptedAnswer":79},"¿Qué papel tiene el diálogo entre los personajes?",{"text":80,"@type":76},"El diálogo impulsa la acción: el coyote provoca, el conejo responde, y cada intercambio obliga a los personajes a tomar nuevas decisiones.",{"name":82,"@type":73,"acceptedAnswer":83},"¿Cómo se desarrolla el conflicto a lo largo del relato?",{"text":84,"@type":76},"El conflicto se intensifica progresivamente mediante advertencias, preguntas retóricas y respuestas que muestran estrategias distintas de ambos personajes, hasta llegar a un desenlace en movimiento.","https://schema.org",{"og:url":51,"og:type":87,"og:title":13,"og:site_name":58,"og:description":14},"article",{"robots":89,"canonical":51},"index,follow",{"doc_id":7,"site_id":25},{"code":4,"msg":5,"data":92},[93,96,100,104,108,112,116,118,122,126],{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":94,"show_sort_weight":29,"slug":95},"Cómic","comic",{"id":97,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":98,"show_sort_weight":29,"slug":99},43,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":101,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":102,"show_sort_weight":29,"slug":103},38,"Examen","exam",{"id":105,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":106,"show_sort_weight":29,"slug":107},44,"General","general",{"id":109,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":110,"show_sort_weight":29,"slug":111},41,"Investigación e Informes","research-report",{"id":113,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":114,"show_sort_weight":29,"slug":115},37,"Literatura","literature",{"id":11,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":12,"show_sort_weight":29,"slug":117},"story-novel",{"id":119,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":120,"show_sort_weight":29,"slug":121},42,"Religión y Espiritualidad","religion-spirituality",{"id":123,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":124,"show_sort_weight":29,"slug":125},40,"Salud y Atención Médica","healthcare",{"id":127,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":128,"show_sort_weight":29,"slug":129},24,"Tecnología","technology"]