[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-detail-59193-es":3,"doc-seo-59193-110":30,"detail-sidebar-cat-0-es-110":91},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",{"doc_id":7,"user_id":8,"nickname":9,"user_avatar":10,"doc_module":4,"category_id":11,"category_name":12,"doc_title":13,"doc_description":14,"doc_content":15,"file_id":16,"file_url":17,"file_type":18,"file_size":19,"view_count":20,"is_deleted":4,"is_public":21,"is_downloadable":21,"audit_status":21,"page_count":22,"language":23,"language_code":24,"site_id":25,"html_lang":24,"table_of_contents":26,"faqs":27,"seo_title":13,"seo_description":14,"update_tm":28,"read_time":29},59193,2336464648322,"Aria","https://ap-avatar.wpscdn.com/avatar/2200025388227c56fec?_k=1778556882303663488",41,"Investigación e Informes","Jach’a Yatiqaña Utasa - Universidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari”","Jach’a Yatiqaña Utasa presenta la propuesta formativa y el marco institucional de la Universidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari” (UNIBOL), con énfasis en su enfoque filosófico y político. El documento desarrolla principios y fundamentos como la descolonización, la intraculturalidad e interculturalidad, la educación comunitaria y productiva, y la democracia comunitaria. Incluye lineamientos sobre preservación de la vida, convivencia armónica e integración universidad-sociedad-Estado, además de estructura de autoridades y fuentes de financiamiento, y antecedentes de creación e implementación de las UNIBOL.","JACH’A YATIQAÑA UTASA  \nUniversidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari”  \nBenigno Callizaya Ojeda  \nChuqi Yapu – Bolivia  \nLlumpaqa 2013  \nAymara Aru, Saranakasxata Yatxataña Uta (IICLA), Universidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari”(UNIBOL)  \nC Jach’a Yatiqaña Utasa  \nUniversidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari”  \nJilïri irpiri: Lic. Pelagio Pati Paco  \nSullkajilïri irpiri: Ing. Lucio Choquehuanca Yujra  \nIICLA irpiri: Lic. Benigno Callizaya Ojeda  \nYatxatiri: Lic. Benigno Callizaya Ojeda  \nQHANAÑCHAÑATAKI: ASKI YATINAKA/ AMUYUNAKASA KUTIKIPJTAYAÑA/ SAPA MAYNINA SARANAKASA UÑT’ASIÑA/ YAQHA SARANAKA UÑT’AÑA/ MAYNITA MAYNIKAMAYANAPT’ASISA YATINTAÑA/ AYLLU TAYPINA WILA MASI TAYPINAACHUYAÑA YATICHAÑA/ AYLLUNA SUMA QAMAÑA/ ESTADO, JACH’A YATIQAÑA UTA, JAQI TAMA MAYACHTHAPI/ JAKAWITUWASA UTJAYAÑA/ JIWASKAMA SUMANA QAMAÑA/ SUMAQAMAÑATAKI CH’IKHI YATINAKA/ K’ACHATA UÑJAÑA YATIÑA.  \nIICLA uksana yatxatirinaka:  \nBenigno Callizaya Ojeda Justino Callisaya Acero Maximo Quisbert Quispe Waldo D. Mamani Cahuaya Irma Rojas Garay Honorio Limachi Choque Bernardino Huallpa Chura  \nPanka pata wakt’ayiri: Carlos R. Molina L.  \nPanka apsuri: Artes Gráficas “SAN MARTIN”  \nMathapi jakhu kamachi: 4-1-214-13 P.O. Jiwasa Markana amuyt’ajakhu chimpu: 1-779 ISBN-jakhu: 978-99954-831-5-9  \nNayriri utt ’a: UNIBOL –A- “TK” Plaza Elizardo Pérez s./n. Cantón Warisata Municipio de Achacachi-Provincia Omasuyos.  \nPayïri utt ’a: Localidad Cuyahuani-Municipio de Huarina-Provincia Omasuyos.  \nArt’a jakhu: 2895295 – 010-22136229.  \nIwxa qillqa apiri: [info@utupakkatari.edu.bo](info@utupakkatari.edu.bo), [Web. www.utupakkatari.edu.bo](Web. www.utupakkatari.edu.bo)  \nAka pankaxa Universidad Indigena Boliviana Aymara “Tupak Katari”jach’ayatiqaña utana apsutawa, ukhamampirusa 1322 kamachimpi uñjatawa.  \nUTJIRINAKA  \nQALLTA ARUNAKA  \nUÑACHT’A  \nAMUYU JUK’ACHATA  \nNAYRIRI PHAT’A  \nJACH’A YATIQAÑA UTA UTT’AYAÑATAKI AMUYT’ATA  \n1. Universidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak KatarI”jach’a yatiqaña uta utt’ayañataki saranaka, amuyunaka.  \n2. UNIBOL Aymara “Tupak Katari” jach’a yatiqañautana aski yatinaka – amuykipta, yaticha qunt’awinakana thurutununakapa (fundamentos filosóficosy políticos de la universidad)  \n2.1. Amuyunakasa kutikipjtayaña (descolonización)  \n2.2. Sapa maynina saranakasa uñt’asiña (intraculturalidad)  \n2.2.1. Aylluna chacha warmi qamasiña  \n2.2.2. Aylluna irpiri utt’ayaña  \n2.2.3. Jach’a yatiqaña utana amuyusa sartayaña  \n2.3. Yaqha saranaka uñt’aña (interculturalidad)  \n2.4. Maynita maynikama yanapt’asisa yatintaña (educación comunitaria)  \n2.5. Ayllu taypina wila masi taypina achuyañayatichaña (educaciónproductiva)  \n2.6. Aylluna suma qamaña (democracia comunitaria)  \n2.7. Estado, jach’ayatiqañauta, jaqi tama mayachthapi (integración universidad, sociedad y Estado)  \n3. UNIBOL Aymara “Tupak Katari” jach’a yatiqaña utanaaski qallta arunakapa (principios de la universidad)  \n3.1. Jakawi tuwasa utjayaña (preservación de la vida)  \n3.2. Jiwaskama sumana qamaña (convivencia armónica)  \n3.3. Suma qamañataki ch’ikhi yatinaka achuqayaña (generación de  \nconocimiento para vivir bién)  \n3.4. K’achata uñjaña yatiña (práctica de la tolerancia)  \n4. Jilïri kamaninaka (marco institucional)  \n4.1. Junta Comunitaria  \n4.2. Junta Universitaria  \n4.3. Jilïri irpiri (Rector)  \n4.4. Sullka irpirinaka (Directores de Carrera)  \n4.5. Yanapt’irinaka (apoyo administrativo)  \n4.6 Kawkhatsa qullqi mistuni (fuentes definanciamiento)  \n5. Kuna kasta lurañanaksa yatiqirinaka yatiqapxani (características deformación universitaria)  \n5.1 Kimsa aruta yatintaña: aymara, kastilla ukhamaraki inglés aru.  \nPAYÏRI PHAT’A  \nJACH’A YATIQAÑA UTA UTT’AYATA (creación de las Universidades Indígenas Bolivianas)  \n1. UNIBOL Aymara “Tupak Katari” jach’a yatiqaña utautt’ayata  \n2. Jach’a yatiqaña utanaka utt’ayiri kamachi uñacht’ayata (promulgación delD.S. 29664)  \n2.1. Warisata ayllu kawkhana utt’atasa  \n3. Marka tamacha irpirinakana ukankatanakapa jach’ayatiqañauta sartayañatak","cbCaiafjKuKA2HQG","https://ap.wps.com/l/cbCaiafjKuKA2HQG","pdf",7068382,4,1,274,"Spanish","es",110,"# Universidad Indígena Boliviana Aymara “Tupak Katari”\n## Enfoque filosófico, político y fundamentos\n## Principios de la universidad\n## Marco institucional\n## Características de la formación universitaria\n# Creación y promulgación de las universidades indígenas\n## Implementación y participación institucional\n# Estructura y primeros resultados\n## Áreas académicas e infraestructura\n## Olimpiadas y primeros egresados\n## Convenios y actividades 2010-2013","[{\"question\":\"¿Qué fundamentos filosóficos y políticos orientan la UNIBOL Aymara “Tupak Katari”?\",\"answer\":\"El documento define fundamentos vinculados a la descolonización, la intraculturalidad e interculturalidad, además de la educación comunitaria y productiva, y la democracia comunitaria. También plantea la integración entre universidad, sociedad y Estado.\"},{\"question\":\"¿Cuáles son los principales principios de la universidad según el documento?\",\"answer\":\"Incluye la preservación de la vida, la convivencia armónica y la generación de conocimiento para vivir mejor. También incorpora la práctica de la tolerancia y el objetivo de fortalecer la vida comunitaria.\"},{\"question\":\"¿Cómo se organiza el marco institucional de la UNIBOL y qué roles se mencionan?\",\"answer\":\"Se presentan instancias como Junta Comunitaria y Junta Universitaria, junto con el Rector (Jilïri irpiri) y directores de carrera (Sullka irpirinaka). Asimismo se mencionan apoyos administrativos (Yanapt’irinaka) y se alude a las fuentes de financiamiento.\"}]",1783940586,422,{"code":4,"msg":31,"data":32},"ok",{"site_id":25,"language":24,"slug":33,"title":13,"keywords":34,"description":14,"schema_data":35,"social_meta":86,"head_meta":88,"extra_data":90,"updated_unix":28},"jacha-yatiqana-utasa-bolivian-aymara-indigenous-university-tupak-katari","",{"@graph":36,"@context":85},[37,53,68],{"@type":38,"itemListElement":39},"BreadcrumbList",[40,44,48,51],{"item":41,"name":42,"@type":43,"position":21},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":45,"name":46,"@type":43,"position":47},"https://docshare.wps.com/es/document/","Document",2,{"item":49,"name":12,"@type":43,"position":50},"https://docshare.wps.com/es/document/investigación-e-informes/",3,{"item":52,"name":13,"@type":43,"position":20},"https://docshare.wps.com/es/document/jacha-yatiqana-utasa-bolivian-aymara-indigenous-university-tupak-katari/59193/",{"url":52,"name":13,"@type":54,"author":55,"headline":13,"publisher":57,"fileFormat":60,"inLanguage":24,"description":14,"dateModified":61,"datePublished":62,"encodingFormat":60,"isAccessibleForFree":63,"interactionStatistic":64},"DigitalDocument",{"name":9,"@type":56},"Person",{"url":41,"name":58,"@type":59},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-07-26","2026-07-13",true,{"@type":65,"interactionType":66,"userInteractionCount":20},"InteractionCounter",{"@type":67},"ViewAction",{"@type":69,"mainEntity":70},"FAQPage",[71,77,81],{"name":72,"@type":73,"acceptedAnswer":74},"¿Qué fundamentos filosóficos y políticos orientan la UNIBOL Aymara “Tupak Katari”?","Question",{"text":75,"@type":76},"El documento define fundamentos vinculados a la descolonización, la intraculturalidad e interculturalidad, además de la educación comunitaria y productiva, y la democracia comunitaria. También plantea la integración entre universidad, sociedad y Estado.","Answer",{"name":78,"@type":73,"acceptedAnswer":79},"¿Cuáles son los principales principios de la universidad según el documento?",{"text":80,"@type":76},"Incluye la preservación de la vida, la convivencia armónica y la generación de conocimiento para vivir mejor. También incorpora la práctica de la tolerancia y el objetivo de fortalecer la vida comunitaria.",{"name":82,"@type":73,"acceptedAnswer":83},"¿Cómo se organiza el marco institucional de la UNIBOL y qué roles se mencionan?",{"text":84,"@type":76},"Se presentan instancias como Junta Comunitaria y Junta Universitaria, junto con el Rector (Jilïri irpiri) y directores de carrera (Sullka irpirinaka). Asimismo se mencionan apoyos administrativos (Yanapt’irinaka) y se alude a las fuentes de financiamiento.","https://schema.org",{"og:url":52,"og:type":87,"og:title":13,"og:site_name":58,"og:description":14},"article",{"robots":89,"canonical":52},"index,follow",{"doc_id":7,"site_id":25},{"code":4,"msg":5,"data":92},[93,98,102,106,110,112,116,120,124,128],{"id":94,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":95,"show_sort_weight":96,"slug":97},39,"Cómic",60,"comic",{"id":99,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":100,"show_sort_weight":96,"slug":101},43,"Estilo de Vida","lifestyle",{"id":103,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":104,"show_sort_weight":96,"slug":105},38,"Examen","exam",{"id":107,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":108,"show_sort_weight":96,"slug":109},44,"General","general",{"id":11,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":12,"show_sort_weight":96,"slug":111},"research-report",{"id":113,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":114,"show_sort_weight":96,"slug":115},37,"Literatura","literature",{"id":117,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":118,"show_sort_weight":96,"slug":119},22,"Relatos y Novelas","story-novel",{"id":121,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":122,"show_sort_weight":96,"slug":123},42,"Religión y Espiritualidad","religion-spirituality",{"id":125,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":126,"show_sort_weight":96,"slug":127},40,"Salud y Atención Médica","healthcare",{"id":129,"doc_module":4,"doc_module_name":46,"category_name":130,"show_sort_weight":96,"slug":131},24,"Tecnología","technology"]