[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-seo-449686-105":3,"detail-sidebar-cat-0-en-105":80,"doc-detail-449686-en":130},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"ok",{"site_id":7,"language":8,"slug":9,"title":10,"keywords":11,"description":12,"schema_data":13,"social_meta":73,"head_meta":75,"extra_data":77,"updated_unix":79},105,"cy","university-problems-preface-saunders-lewis","PROBLEMAU PRIFYSGOL - RHAGAIR - Awdurynnol Saunders Lewis","","Rhagair i’r ddrama “Problemau Prifysgol” gan Saunders Lewis, yn trafod y gwrthdaro rhwng iaith lafar, iaith fyw ac iaith lenyddol, a pham y gall y gwrthdaro hwn effeithio ar ddrama a dialog nofel. Mae’r testun yn cyfeirio at ddarlith Griffith John Williams i’r Academi, yn gwrthwynebu prif ddamcaniaeth y ddarlith, ac yn amddiffyn y syniad bod yr iaith lenyddol Gymraeg yn iaith fyw briodol ar gyfer theatr genedlaethol. Trafodir hefyd hanes a defnydd cyhoeddus y Gymraeg lenyddol trwy addysg, seiat, areithio a gweithgarwch cyhoeddus, gan gynnwys ei lincio i’r llwyfan a beirniadu eisteddfodol.",{"@graph":14,"@context":72},[15,34,55],{"@type":16,"itemListElement":17},"BreadcrumbList",[18,23,27,31],{"item":19,"name":20,"@type":21,"position":22},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",1,{"item":24,"name":25,"@type":21,"position":26},"https://docshare.wps.com/document/","Document",2,{"item":28,"name":29,"@type":21,"position":30},"https://docshare.wps.com/document/literature/","Literature",3,{"item":32,"name":10,"@type":21,"position":33},"https://docshare.wps.com/document/university-problems-preface-saunders-lewis/449686/",4,{"url":32,"name":10,"@type":35,"image":36,"author":41,"headline":10,"publisher":44,"fileFormat":47,"inLanguage":8,"description":12,"dateModified":48,"datePublished":49,"encodingFormat":47,"isAccessibleForFree":50,"interactionStatistic":51},"DigitalDocument",{"url":37,"@type":38,"width":39,"height":40},"https://docshare.wps.com/thumbnails/university-problems-preface-saunders-lewis/449686.png","ImageObject",300,407,{"name":42,"@type":43},"Danger Angel","Person",{"url":19,"name":45,"@type":46},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-11-06","2026-09-30",true,{"@type":52,"interactionType":53,"userInteractionCount":33},"InteractionCounter",{"@type":54},"ViewAction",{"@type":56,"mainEntity":57},"FAQPage",[58,64,68],{"name":59,"@type":60,"acceptedAnswer":61},"Beth yw prif ddadl Saunders Lewis yn y rhagair hwn?","Question",{"text":62,"@type":63},"Mae Saunders Lewis yn dadlau y dylid ystyried yr iaith lenyddol Gymraeg yn iaith fyw, ac felly’n addas i ddrama a dialog nofel, er bod Griffith John Williams wedi awgrymu nad yw hynny’n gweddu.","Answer",{"name":65,"@type":60,"acceptedAnswer":66},"Sut mae’r testun yn ymateb i ddarlith Griffith John Williams?",{"text":67,"@type":63},"Mae’r rhagair yn gwrthwynebu prif ddamcaniaeth y ddarlith, gan ddweud bod gwahaniaethau rhwng iaith lafar ac iaith lyfr yn realdeb eang mewn gwledydd eraill hefyd, ac na all hynny wneud y Gymraeg lenyddol yn anym addas.",{"name":69,"@type":60,"acceptedAnswer":70},"Pam mae Saunders Lewis yn credu bod yr iaith lenyddol yn arbennig o addas i theatr genedlaethol?",{"text":71,"@type":63},"Oherwydd ei bod wedi datblygu drwy draddodiadau ysgolion y beirdd, y Beibl Cymraeg, y pulpud Anghydffurfiol, a gweithgarwch cyhoeddus megis seiat, areithio a’r llwyfan eisteddfodol, gan felly gynnal y ffurf fel iaith gyhoeddus gyffredin.","https://schema.org",{"og:url":32,"og:type":74,"og:title":10,"og:site_name":45,"og:description":12},"article",{"robots":76,"canonical":32},"index,follow",{"doc_id":78,"site_id":7},449686,1792743724,{"code":4,"msg":81,"data":82},"success",[83,87,90,94,99,104,109,114,119,122,126],{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":84,"show_sort_weight":85,"slug":86},"Story & Novel",90,"story-novel",{"id":26,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":29,"show_sort_weight":88,"slug":89},80,"literature",{"id":33,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":91,"show_sort_weight":92,"slug":93},"Exam",70,"exam",{"id":95,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":96,"show_sort_weight":97,"slug":98},5,"Comic",60,"comic",{"id":100,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":101,"show_sort_weight":102,"slug":103},6,"Technology",50,"technology",{"id":105,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":106,"show_sort_weight":107,"slug":108},7,"Healthcare",40,"healthcare",{"id":110,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":111,"show_sort_weight":112,"slug":113},8,"Research & Report",30,"research-report",{"id":115,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":116,"show_sort_weight":117,"slug":118},9,"Religion & Spirituality",20,"religion-spirituality",{"id":117,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":120,"show_sort_weight":117,"slug":121},"World Cup","world-cup",{"id":123,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":124,"show_sort_weight":123,"slug":125},10,"Lifestyle","lifestyle",{"id":127,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":128,"show_sort_weight":95,"slug":129},19,"General","general",{"code":4,"msg":81,"data":131},{"doc_id":78,"user_id":132,"nickname":42,"user_avatar":133,"doc_module":4,"category_id":26,"category_name":29,"doc_title":10,"doc_description":12,"doc_content":134,"file_id":135,"file_url":136,"file_type":137,"file_size":138,"view_count":33,"is_deleted":4,"is_public":22,"is_downloadable":22,"audit_status":22,"page_count":139,"language":140,"language_code":8,"site_id":7,"html_lang":141,"table_of_contents":142,"faqs":143,"seo_title":144,"seo_description":12,"update_tm":145,"read_time":146,"preview_page_count":4},962090769052,"https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_9964176cb1d06d4a9deccf72a44ae3dc","# PROBLEMAUPRIFYSGOL\n\nDAUNDERS LEWISLlyfraur DDw  \nPROBLEMAU PRIFYSGOL  \nDireidi—ym mhob ystyr i'r gair—a geiryn y gomedi hon.Wrth gwrs'does nebyng Nghymru yn ystyried comedi ynweddus ac felly fe sgrifennodd yr awdurragymadrodd difrifol sy'n trafod prob-lem losg ac enbyd Cymraeg Byw.ByddAdrannau Addysg y Brifysgol yn cyd-nabod mai dyna un o BroblemauPrifysgol,ac felly fe gyfiawnheir teitly Ilyfr.Gofynnir i'r adolygwyr gofiomai atodiad i'r Rhagymadrodd yw'rddrama.  \nCynlluniwyd y Siaced Iwch ganJoan Chatfield,Abertawe.  \nPris 10/6  \nLLYFRAU'R DRYWLLANDYBIESIR GAERFYRDDIN  \nyuo  \nYMY Drindod Dewi SanYDrind一  \nity SaiCA DTrinity Saint DavidLR CTYNNWYD O STOCWITHDRAWN FROM STOCK  \nPROBLEMAU PRIFYSGOL  \n# PROBLEMAUPRIFYSGOL\n\nSAUNDERS LEWIS  \nLLYFRAU'R DRYWLLANDYBIE,SIR GAERFYRDDIN.  \nArgraffiad Cyntaf 1968.  \nRhaid cael caniatad szwyddogol y Cyhoeddzoyr cyn chzvaraerddrama“Problemau Prifysgol.”\"Y mae’n ofynnol gyrru am ycaniatad o leiaf saith nizornod cyn y perfformiad.Gyrrer am ytelerau ar caniatad at Llyfrau'r Dryw,Llandybie,Sir Gaer-fyrddin.  \n812  \n EW5方  \nArgraffwyd gan Wasg Merlin.  \nCyhoeddwyd gan Christopher Davies(Cyhoeddwyr)Cyf.,Llandybie,Sir Gaerfyrddin.  \n# RHAGAIR\n\nYn rhifyn Rhagfyr 1967 o gylchgrawn da'r Academi Gym-raeg,sef Taliesin,cyhoeddwyd darlith a draddododd Griffith JohnWilliams i'r Academi beth amser cyn ei farw sydyn.Y mae hi’nddarlith bwysig.Ni thraddododd G.J.Williams erioed ddimnad oedd yn werthfawr.Y mae yn y llith hon nifer helaeth oawgrymiadau yr wyf innau’n eu derbyn yn llawen.Ond ar brifbwynt,prif ddamcaniaeth y ddarlith,yr wyf yn anghytuno.Achan mai iaith Gymraeg drama a dialog nofel yw thema'r ddar-lith,daliaf yn y cyfle hwn i drafod y pwnc.Dywedodd y darlith-ydd:  \nY mae,fely gwyr pawb,agendor mawr rhwng yr iaith lafar,  \nyr iaith fyw,a'r iaith lenyddol,iaith gonfensiynol a chelfydd-  \nydol i raddau helaeth.  \nYr ydym ni yng Nghymru yn gorfod wynebu anawsterauna wyr cenhedloedd eraill,megis y Saeson a'r Ffrancod,odid ddim amdanynt.  \nY mae'r ail frawddeg yn gwbl anghywir.Fe dystia darllenwyrCéline a Raymond Queneau fod llenorion Ffrainc heddiw yngwybod am agendor rhwng iaith lafar ac iaith lyfr nid annhebigo gwbl i'n problem ni yng Nghymru.Mae’r broblem yn yr Eidalnid hwyrach yn fwy astrus o dipyn na'n heiddo ni.Yr oedd G.J.Williams yn ddigri gyndyn ar y pwnc hwn.Ni lwyddodd tystiol-aeth arbenigwyr i ysgwyd ei argyhoeddiad ef fod y Gymraeg ar eiphen ei hun yn hyn o beth.Sylfaenwyd ei argyhoeddiad ar ramad-egwyr yr unfed ganrif ar bymtheg yn y Ffrangeg a'r Saesneg.  \nThesis G.J.Williams yw bod gennym ni Gymry Cymraegddwy iaith,yr iaith fyw a'r iaith lenyddol.Y mae i'r iaith fywamryw ganghennau,sef y tafodieithoedd.Nid iaith fyw,nid iaithy tafod,mo'r iaith lenyddol.O'r herwydd deil y ddarlith nad yw'riaith lenyddol yn gweddu i ddrama nac i ddialog nofel.  \nY mae fy thesis innau yn groes i hynny.Yn syml iawn,daliaffod yr iaith lenyddol yn iaith fyw.  \nFe wyr pawb ei hanes hi.Fe darddodd hi o draddodiad ysgol-ion y beirdd a gwnaeth John Davies hi’n iaith y Beibl Cymraeg.Gwnaeth y diwygiad Methodistaidd hi’n iaith y pulpud Cymraegdrwy Gymru gyfan,ac wedyn o gam i gam yn iaith y seiat,y cyf-arfod gweddi,y cyfarfod misol,y cwrdd chwarter,yr Undeb a'rGymdeithasfa,y darlithio ar ddirwest,yr areithio politicaidd,ac  \nyna,diolch i John Morris-Jones,yn iaith 1lwyfan yr Eisteddfod a'rbeirniadu ar awdl a phryddest,ac o'r diwedd yn iaith darlithiauprifysgol yn adrannau'r Gymraeg a gwersi ysgolion sir ac arhol-iadau.Os nad yw hynny oll yn fyz,beth atolwg sy’n iaith fyw?  \nY ffaith amdani yw mai dyn dwy-ieithog oedd pob Cymrouniaith hyd at 1914 ac i raddau hyd at 1938.Yr oedd ganddoiaith ei fro,iaith y stryd a'r chwarel a'r pwll a'r cae rygbi a'r siop.Yr oedd ganddo hefyd iaith y seiat a'r cyfarfod gweddi a'r cyfarfodbrodyr a'r cyfarfod lenyddol.Fe wyddai fod yr ail iaith hon,nidyn dafodiaith leol—er ei bod hi’n benthyg llawer gan y tafod-ieithoedd—ond yn iaith gyhoeddus gyffredin i bawb.Dyna gampfawr genedlaethol","cbCaim6mLsfAGUzW","https://ap.wps.com/l/cbCaim6mLsfAGUzW","pdf",3154556,76,"Welsh","en","# Rhagair\n## Cefndir y ddarlith a’r anghytundeb\n## Thesis: iaith lenyddol yn iaith fyw\n## Hanes ac achos defnydd cyhoeddus\n## Perthnasedd i ddrama a dialog nofel","[{\"question\":\"Beth yw prif ddadl Saunders Lewis yn y rhagair hwn?\",\"answer\":\"Mae Saunders Lewis yn dadlau y dylid ystyried yr iaith lenyddol Gymraeg yn iaith fyw, ac felly’n addas i ddrama a dialog nofel, er bod Griffith John Williams wedi awgrymu nad yw hynny’n gweddu.\"},{\"question\":\"Sut mae’r testun yn ymateb i ddarlith Griffith John Williams?\",\"answer\":\"Mae’r rhagair yn gwrthwynebu prif ddamcaniaeth y ddarlith, gan ddweud bod gwahaniaethau rhwng iaith lafar ac iaith lyfr yn realdeb eang mewn gwledydd eraill hefyd, ac na all hynny wneud y Gymraeg lenyddol yn anym addas.\"},{\"question\":\"Pam mae Saunders Lewis yn credu bod yr iaith lenyddol yn arbennig o addas i theatr genedlaethol?\",\"answer\":\"Oherwydd ei bod wedi datblygu drwy draddodiadau ysgolion y beirdd, y Beibl Cymraeg, y pulpud Anghydffurfiol, a gweithgarwch cyhoeddus megis seiat, areithio a’r llwyfan eisteddfodol, gan felly gynnal y ffurf fel iaith gyhoeddus gyffredin.\"}]","PROBLEMAU PRIFYSGOL - RHAGAIR - Awdurynnol Saunders Lewis | PDF",1790730897,117]