[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"detail-sidebar-cat-0-en-105":3,"doc-seo-314401-105":59,"doc-detail-314401-en":130},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",[7,13,18,23,28,33,38,43,48,51,55],{"id":8,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":10,"show_sort_weight":11,"slug":12},1,"Document","Story & Novel",90,"story-novel",{"id":14,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":15,"show_sort_weight":16,"slug":17},2,"Literature",80,"literature",{"id":19,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":20,"show_sort_weight":21,"slug":22},4,"Exam",70,"exam",{"id":24,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":25,"show_sort_weight":26,"slug":27},5,"Comic",60,"comic",{"id":29,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":30,"show_sort_weight":31,"slug":32},6,"Technology",50,"technology",{"id":34,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":35,"show_sort_weight":36,"slug":37},7,"Healthcare",40,"healthcare",{"id":39,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":40,"show_sort_weight":41,"slug":42},8,"Research & Report",30,"research-report",{"id":44,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":45,"show_sort_weight":46,"slug":47},9,"Religion & Spirituality",20,"religion-spirituality",{"id":46,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":49,"show_sort_weight":46,"slug":50},"World Cup","world-cup",{"id":52,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":53,"show_sort_weight":52,"slug":54},10,"Lifestyle","lifestyle",{"id":56,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":57,"show_sort_weight":24,"slug":58},19,"General","general",{"code":4,"msg":60,"data":61},"ok",{"site_id":62,"language":63,"slug":64,"title":65,"keywords":66,"description":67,"schema_data":68,"social_meta":123,"head_meta":125,"extra_data":127,"updated_unix":129},105,"ay","ullanataki-suma-qillqatanaka-aymara-kusikusi-tapa","Ullañataki suma qillqatanaka - (Aimara) - kusikusi tapa","","“Ullañataki suma qillqatanaka” sutiyata sut’utawa, qillqatanakaxa jumataki taqi chuymampi ajllitaqillqatanakaniwa. Pankaxa wakichatawa “kukusi tapa”, “Janq’u kitulanajisk’a ch’akhapa”, “Sawkasiri wank’u” jach’a qillqatanakampi, suma wakiskirina yatxatataxa. Suma qillqatanaka phuqhachañamataki sumalurawinakampi, yatichirimampi utamana wilamasinakamampis yanapt’asiñawa. Kusikusi tapa uraqinaka lurawiparjama, jallu marani ukhamarusa janq’u wayitjama phathuntata kusikusina tapachasiwa; Janq’u kitulana tawaquxa Siskuxa qamarasina wayllusipxaniwa, qina phusart’asipxaniwa.",{"@graph":69,"@context":122},[70,84,105],{"@type":71,"itemListElement":72},"BreadcrumbList",[73,77,79,82],{"item":74,"name":75,"@type":76,"position":8},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":78,"name":9,"@type":76,"position":14},"https://docshare.wps.com/document/",{"item":80,"name":15,"@type":76,"position":81},"https://docshare.wps.com/document/literature/",3,{"item":83,"name":65,"@type":76,"position":19},"https://docshare.wps.com/document/ullanataki-suma-qillqatanaka-aymara-kusikusi-tapa/314401/",{"url":83,"name":65,"@type":85,"image":86,"author":91,"headline":65,"publisher":94,"fileFormat":97,"inLanguage":63,"description":67,"dateModified":98,"datePublished":99,"encodingFormat":97,"isAccessibleForFree":100,"interactionStatistic":101},"DigitalDocument",{"url":87,"@type":88,"width":89,"height":90},"https://docshare.wps.com/thumbnails/ullanataki-suma-qillqatanaka-aymara-kusikusi-tapa/314401.png","ImageObject",300,407,{"name":92,"@type":93},"Hazel","Person",{"url":74,"name":95,"@type":96},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-10-29","2026-09-20",true,{"@type":102,"interactionType":103,"userInteractionCount":14},"InteractionCounter",{"@type":104},"ViewAction",{"@type":106,"mainEntity":107},"FAQPage",[108,114,118],{"name":109,"@type":110,"acceptedAnswer":111},"“Ullañataki suma qillqatanaka” qillqatanakaxa kunataki ajllita?","Question",{"text":112,"@type":113},"Jumataki taqi chuymampi ajllitaqillqatanakaniwa, uka pankana qillqatanakapa ullasina musparasitawa.","Answer",{"name":115,"@type":110,"acceptedAnswer":116},"Kusikusi tapaxa Aymara ayllunakana yapuchirinakataki kunaymana yatiyawiniwa?",{"text":117,"@type":113},"Kusikusixa kunapachatijach’a tapachasi, janq’u wayitjama wali phathuntata ukaxa jallu maraniwa sapxiwa; lurawinakampi kusikusina tapachasiña yatiwiyawa.",{"name":119,"@type":110,"acceptedAnswer":120},"Janq’u kitulana qamirawaña munasktha sarakixatax Siskuxa uñjasirakinaxati?",{"text":121,"@type":113},"Siskuxa kitulaxa uraqiru ichunuqata janiwa jaltkarakinati, waynaxa uñjasina musparasinawa, chika kitulana k’umarapt’añataki qamarasina wayllusipxarakina.","https://schema.org",{"og:url":83,"og:type":124,"og:title":65,"og:site_name":95,"og:description":67},"article",{"robots":126,"canonical":83},"index,follow",{"doc_id":128,"site_id":62},314401,1792203138,{"code":4,"msg":5,"data":131},{"doc_id":128,"user_id":132,"nickname":92,"user_avatar":133,"doc_module":4,"category_id":14,"category_name":15,"doc_title":65,"doc_description":67,"doc_content":134,"file_id":135,"file_url":136,"file_type":137,"file_size":138,"view_count":14,"is_deleted":4,"is_public":8,"is_downloadable":8,"audit_status":8,"page_count":46,"language":63,"language_code":63,"site_id":62,"html_lang":139,"table_of_contents":140,"faqs":141,"seo_title":142,"seo_description":67,"update_tm":143,"read_time":144},137441390410,"https://ap-avatar.wpscdn.com/avatar/2000252f4ab5702993?_k=1776741390130283984","Ullañataki  \nsuma  \nqillqatanaka  \n-2014 mara-  \nMunata yatiqiri wawa:  \n“Ullañataki suma qillqatanaka” sutiyatapankaxa, jumataki taqi chuymampi ajllitaqillqatanakaniwa. Uka pankana sapa qillqatanakapa ullasina musparasitawa. Akïrinakawa qillqatanakaxa: “kukusi tapa”, ukaqillqata ullasina kunatakisa ayllunakana jakiri jaqinakaxa kusikusina tapapa uñch’ukipxixauka yatxatataxa. Ukhamaraki, “Janq’u kitulanajisk’a ch’akhapa” p’iqiñchata jawari ullt’ataxa, ukampixa qinana uñstawipata yatxatataxa. Mayatuqitxa, “Sawkasiri wank’u”; “Thuqunaqirik’awna”; yaqha qillqatanakampi ullañataki jakitaxa.  \nSapa qillqataxa phuqhachañamataki sumalurawinakampi wakiyatawa. Ukxa sapama, yatichirimampi, jani ukaxa utamana wilamasinakamampisa yanapt’ayasirakismawa, ukhamata lup’iwima, yatxatawima khusa ch’ullqhinchasiñamataki.  \nUkhamaxa, “Ullañataki sumaqillqatanaka” pankaxa jichhata khursaru amparamankiwa.  \nUllaña  \nqalltma.  \nJisk’a laq’unakasa, sallqa uywanakasa pachanasarawipa yatiyistuxa, ukhamata sumayapuchapxañasataki. Maya laq’una yatiyawipauñt’añäni.  \nLlaqha: llaka, saqa, llaja, jach’a p’iyanakani saña munixa.  \nPhathu: k’ik’i, k’isk’intata, k’ara saña munixa.  \nKusikusi tapa  \nAdaptación: Kesel, Van y Enríquez Porfirio ( 2002) Señas y señaleros de la Santa Tierra . Agronomía andina . Quito: Abyayala-IECTA .  \nAymara ayllunakana yapuchirinakataki kusikusi tapaxa kunaymana yatiyawiniwa. Kusikusixa kunapachatijach’a tapachasi, ukhamarusa janq’u wayitjama wali phathuntata ukaxa jallu maraniwa sapxiwa. Kusikusitapati jisk’a qalanakampi lawanakampi lip’katataxa, chhijchi maraniwa sapxarakiwa. Ukata, kusikusinatapapaxa jisk’aki, uñtatasa challwa saqañjama ina llaqhaki  \nukaxa waña maraniwa sapxarakiwa.  \nYapuchirinakaxa kusikusina tapapa mara t’aqa phaxsita llump’aqa phaxsikamawauñch’ukipxixa, ukhamata uraqinaka lurawiparjama wakichañataki. Kusikusinatapaparu wali phathuntata uñjasina pisiki pampanakaru yapuchapxixa, yapunakajani umawsutañapataki. Qullu kayunakaruwa jilapacha yapuchapxaraki, jallupachana umaxa yapunakata k’ataki jalarañapataki. Ukata kusikusina tapapa ina llaqhaki uñjasina pampanakaruwa walja yapuchapxarakixa, janiwa jallumarakaniti sasina.  \nLurawinaka  \n1. Akïri jiskht’awinakaru kutt’ayma:  \na ¿Kunsa aymaranakaru kusikusi tapaxa jisk’a qalanakampi, lawanakampi lip’katata yatiyixa?  \nch ¿Kunapachasa yapuchirinaka pampanakaru yapuchapxixa? ¿Kunatsa?  \n2. Achachilanakaru jiskht’ama, ayllumana kusikusitapaxa kunayaqha yatiyawinakanisaukxata. Maya laphiru qillqma, ukata yatiña utamana yatiqiri masinakamaru yatiyma.  \n4   \nMasüruxa aka suma jawari katjasiniwtha,¿kunata qillqt’atapachasa uka yatiñamuntati?  \nAdaptación: www .flac soandes .org/biblio/catalog/resGet .php?resId=48130  \n4  \nJanq’u kitulana  \nN jisk’a ch’akhapa  \nayra pachanakanxa, Sisku sutini maya awatiri waynawa uwija awatiniwasina kutt’aniskarakitayna. Thakhnama uwija ant’ata jutkasaxa, maya janq’u kitula katjasirakinaxa. Uka q’uya kitulana maya chhiqhapawa usuchjatanaxa. Siskuxa kitularu khuyapt’ayarakinawa, utaparu qullt’añataki ichurakinaxa.  \nWalja urunakawa kitulana k’umaraptañataki saraqxarakinaxa. Siskuxakitulana k’umaraptataxipana maya wasarawjaruwa antutañatakiichurakinaxa. “Naya chika sapa uru qamarasina yatinuqtayawistawa, ukata tamamampi sarxañamakipuniwa” sasawa Siskuxa llakt’asitakitularu arxayarakina. Kitulaxa uraqiru ichunuqata janiwa jaltkarakinati. Waynaxa uka uñjasina musparasinawa, akatjamatakitulaxa suma munaraña jiwa tawaquru tukuwxarakina, Siskuxa añcha musparasitanawa.  \nTawaquxa sinti suma jiwakipuninawa, nayrapasawarawarjamawa k’ajanaxa. Jupaxa munañani  \nApuna phuchapatwa sasawa Siskuru arxayarakinaxa. Janiwa khitirusa yatiyatati, nayaxa walja urunakampi juma chika  \n5   \nJiwa: k’acha, khust’ata, suma munaraña saña munixa. K’ank’a: chhanka, ququruchi.  \nPicht’aña: chinuña, ch’uqaña saña munixa.  \n5  \nqamarawaña munasktha sarakinawa. Uka urutpachawa kitulaxa Siskutakisuma tawaquru tukusina añcha suma warurt’awinaka jayllt’arapinaxa. Waynampi ","cbCaigZtZSHNUHVa","https://ap.wps.com/l/cbCaigZtZSHNUHVa","pdf",16762897,"en","# Ullañataki suma qillqatanaka\n## Kusikusi tapa\n## Lurawinaka\n## Janq’u kitulana\n## Lurawinaka","[{\"question\":\"“Ullañataki suma qillqatanaka” qillqatanakaxa kunataki ajllita?\",\"answer\":\"Jumataki taqi chuymampi ajllitaqillqatanakaniwa, uka pankana qillqatanakapa ullasina musparasitawa.\"},{\"question\":\"Kusikusi tapaxa Aymara ayllunakana yapuchirinakataki kunaymana yatiyawiniwa?\",\"answer\":\"Kusikusixa kunapachatijach’a tapachasi, janq’u wayitjama wali phathuntata ukaxa jallu maraniwa sapxiwa; lurawinakampi kusikusina tapachasiña yatiwiyawa.\"},{\"question\":\"Janq’u kitulana qamirawaña munasktha sarakixatax Siskuxa uñjasirakinaxati?\",\"answer\":\"Siskuxa kitulaxa uraqiru ichunuqata janiwa jaltkarakinati, waynaxa uñjasina musparasinawa, chika kitulana k’umarapt’añataki qamarasina wayllusipxarakina.\"}]","Ullañataki suma qillqatanaka - (Aimara) - kusikusi tapa | PDF",1789900705,31]