[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-seo-513429-105":3,"detail-sidebar-cat-0-en-105":81,"doc-detail-513429-en":130},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"ok",{"site_id":7,"language":8,"slug":9,"title":10,"keywords":11,"description":12,"schema_data":13,"social_meta":74,"head_meta":76,"extra_data":78,"updated_unix":80},105,"pl","przeglad-geograficzny-volume-39-issue-3-the-role-of-holocene-climatic-changes-in-shaping-europes-relief","PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY - Tom XXXIX - zeszyt 3 - rola holoceńskich zmian klimatu w kształtowaniu rzeźby Europy","","Artykuł przedstawia stan wiedzy na temat ewolucji rzeźby Europy w holocenie w powiązaniu ze zmianami klimatu. Autor, opierając się na danych geomorfologicznych, opisuje klimat poszczególnych okresów holocenu oraz wskazuje, jak procesy degradacji (m.in. morenowe i glacifluwialne) oddziałują na krajobraz. Tekst analizuje także zasięgi stref glacjalnych i peryglacjalnych oraz niedobór badań z części Europy.",{"@graph":14,"@context":73},[15,34,56],{"@type":16,"itemListElement":17},"BreadcrumbList",[18,23,27,31],{"item":19,"name":20,"@type":21,"position":22},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",1,{"item":24,"name":25,"@type":21,"position":26},"https://docshare.wps.com/document/","Document",2,{"item":28,"name":29,"@type":21,"position":30},"https://docshare.wps.com/document/research-report/","Research & Report",3,{"item":32,"name":10,"@type":21,"position":33},"https://docshare.wps.com/document/przeglad-geograficzny-volume-39-issue-3-the-role-of-holocene-climatic-changes-in-shaping-europes-relief/513429/",4,{"url":32,"name":10,"@type":35,"image":36,"author":41,"headline":10,"publisher":44,"fileFormat":47,"inLanguage":8,"description":12,"dateModified":48,"datePublished":49,"encodingFormat":47,"isAccessibleForFree":50,"interactionStatistic":51},"DigitalDocument",{"url":37,"@type":38,"width":39,"height":40},"https://docshare.wps.com/thumbnails/przeglad-geograficzny-volume-39-issue-3-the-role-of-holocene-climatic-changes-in-shaping-europes-relief/513429.png","ImageObject",300,407,{"name":42,"@type":43},"Theodore","Person",{"url":19,"name":45,"@type":46},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-11-08","2026-10-06",true,{"@type":52,"interactionType":53,"userInteractionCount":55},"InteractionCounter",{"@type":54},"ViewAction",7,{"@type":57,"mainEntity":58},"FAQPage",[59,65,69],{"name":60,"@type":61,"acceptedAnswer":62},"Jaki jest główny cel artykułu o holocenie?","Question",{"text":63,"@type":64},"Autor przedstawia stan wiedzy o ewolucji rzeźby Europy w holocenie oraz wiąże ją ze zmianami klimatu.","Answer",{"name":66,"@type":61,"acceptedAnswer":67},"Jakie procesy degradacji są szczególnie istotne w holocenie?",{"text":68,"@type":64},"W holocenie degradacji podlegają głównie pokrywy wcześniejszych okresów, w tym morenowe, glacifluwialne, aluwialne, deluwialne, soliflukcyjne i lessowe.",{"name":70,"@type":61,"acceptedAnswer":71},"Co według tekstu wpływa na natężenie współczesnych procesów morfogenetycznych?",{"text":72,"@type":64},"Natężenie procesów nie zależy wyłącznie od klimatu; znaczą rolę odgrywają m.in. reżim rzek, odporność i litologia podłoża oraz rzeźba górska i ruchy podnoszące.","https://schema.org",{"og:url":32,"og:type":75,"og:title":10,"og:site_name":45,"og:description":12},"article",{"robots":77,"canonical":32},"index,follow",{"doc_id":79,"site_id":7},513429,1791369366,{"code":4,"msg":82,"data":83},"success",[84,88,92,96,101,106,110,114,119,122,126],{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":85,"show_sort_weight":86,"slug":87},"Story & Novel",90,"story-novel",{"id":26,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":89,"show_sort_weight":90,"slug":91},"Literature",80,"literature",{"id":33,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":93,"show_sort_weight":94,"slug":95},"Exam",70,"exam",{"id":97,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":98,"show_sort_weight":99,"slug":100},5,"Comic",60,"comic",{"id":102,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":103,"show_sort_weight":104,"slug":105},6,"Technology",50,"technology",{"id":55,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":107,"show_sort_weight":108,"slug":109},"Healthcare",40,"healthcare",{"id":111,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":29,"show_sort_weight":112,"slug":113},8,30,"research-report",{"id":115,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":116,"show_sort_weight":117,"slug":118},9,"Religion & Spirituality",20,"religion-spirituality",{"id":117,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":120,"show_sort_weight":117,"slug":121},"World Cup","world-cup",{"id":123,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":124,"show_sort_weight":123,"slug":125},10,"Lifestyle","lifestyle",{"id":127,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":128,"show_sort_weight":97,"slug":129},19,"General","general",{"code":4,"msg":82,"data":131},{"doc_id":79,"user_id":132,"nickname":42,"user_avatar":133,"doc_module":4,"category_id":111,"category_name":29,"doc_title":10,"doc_description":12,"doc_content":134,"file_id":135,"file_url":136,"file_type":137,"file_size":138,"view_count":55,"is_deleted":4,"is_public":22,"is_downloadable":22,"audit_status":22,"page_count":139,"language":140,"language_code":8,"site_id":7,"html_lang":141,"table_of_contents":142,"faqs":143,"seo_title":144,"seo_description":12,"update_tm":145,"read_time":146,"preview_page_count":147,"preview_urls":148},7971461740886,"https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_3d24733baf745e90a7e4bdd5f77d97b2","# PRZEGLADGEOGRAFICZNY\n\nK W A RT ALNI K  \nTom XXXIX,zeszyt 3  \nPANSTWoWE  \nWYDA WNICT WO N A UKOWEWARSZAWA 1967  \nPRZEGLADGEOGRAFICZNY  \nπOJIbCHII TEOTPA①IYECHNI OB30PPOLISH GEOGRAPHI C AL REVI EWRE VUE POLONAISE DE GEOGRAPHIE  \nK W A RT A LN I K  \nTom XXXIX,zeszyt 3  \nhttp://rcin.org.pl  \nKOMITET REDAKCYJNY  \nRedaktor naczelny Stanisław Leszczycki,zastępca re-daktora naczelnego Antoni Kuklinski,redaktorzy dzia-tów:Jerzy Kondracki,Jerzy Kostrowicki,sekretarzredakcji Barbara Kozłowska  \nRADA WYDAWNICZA(REDAKCYJNA)  \nKazimierz Dziewoński,Rajmund Galon,Eucja Górecka(se-kretarz Rady),Jerzy Grzeszczak,Maria Kiełczewska-Zaleska(przewodnicząca Rady),Mieczysław Klimaszewski,JadwigaKobendzina,Jerzy Kostrowicki,Stanisław Leszczycki  \nAdres Redakcji:Instytut Geografii PANWarszawa,Krakowskie Przedmieście 30  \nPANSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE,WARSZAWA,UL.MIODOWA 10  \n\n| Nakład 2130(1971+159)   | Oddano do składania 10.V.1967 r.   |\n| --- | --- |\n| Ark.wyd.17,75,ark.druk.12,75+2 wkl.   | Podpisano do druku we wrzesniu 1967 r.   |\n| Papier druk.ilustr.kl.V70 g   | Druk ukończono we wrześniu 1967 r.   |\n| Cena zł 25.一   | Zam.1684.T-41.   |\n\nLubelskie Zakłady Graficzne im.PKWN—Lublin,ul.Unicka 4.  \nhttp://rcin.org.pl  \nLESZEK STARKEL  \nRola'holoceńskich zmian klimatu w kształtowaniu rzeźby Europy*)  \nThe role of the post-glacial climatic changes in the moulding ofEuropeean relief  \nZ arys treś ci.Na podstawie literatury autor przedstawia stan znajomościewolucji rzezby Europy w holocenie w nawiązaniu do zmian klimatu.W oparciuo dane geomorfologiczne stara się też scharakteryzować klimat poszczególnychokresów holocenu.Wskazuje na potrzebę ukierunkowania i koncentracji studióww pewnych regionach.  \nRzeźba Europy na początku holecenu była rzeźbą odziedziczoną poostatniej epoce lodowej,która wycisnęła swoiste piętno na krajobraziezarówno strefy glacjalnej,jak też rozległych stref peryglacjalnej i ekstra-glacjalnej.W holocenie podlegają degradacji przede wszystkim pokrywyz poprzedniego okresu:morenowe,glacifluwialne,aluwialne,deluwialne,soliflukcyjne,lessowe i inne.  \nSkala zjawisk i przestrzenny zasieg strefy glacjalnej i peryglacjal-nej w holocenie były niewielkie w Europie.Zajęcie ponad 90%ląduprzez strefy leśne ograniczyło natężenie procesów denudacyjnych obej-imujących duże powierzchnie.Stąd zrodziła się teza o martwych krajo-brazach(9).Z tym wiąże się też bardzo niewielkie do niedawna zainte-resowanie geomorfologów okresem holocenu.Zjawiska katastrofalne(po-wodzie,sztormy),potrzeby gospodarcze(opanowanie współczesnych pro-cesów)i studia innych specjalistów一spowodowały w ostatnich latachwzrost zainteresowania morfogenezą okresu holocenu.Prac problemo-wych jest jednak dotychczas niewiele.Datowanie form i osadów opierasię na analizie szczątków roślinnych i zwierzęcych.Kontrasty w natęze-niu procesów rosną ze wzrostem kontynentalizmu klimatu ku wscho-dowi—dlatego też z regionów Europy srodkowej i wschodniej pochodząnajliczniejsze interesujące stanowiska.Niestety brak tu dotychczas lubniewiele jest datowań wieku bezwzględnego C¹4.Uderza brak studiówz Europy południowej.  \nNiniejszy artykuł autor oparł na dostępnych pracach nie tylko geo-morfologicznych,lecz również paleobotanicznych,paleozoologicznych,oceanologicznych,hydrologicznych,paleopedologicznych i innych,za-wierających dane świadczące o zróżnicowanej ewolucji rzeźby Europyw holocenie(ryc.1).  \n*Autor dziękuje serdecznie prof._drowi M.Klim as zew skiem u,prof.drowi A.Srodoniowi oraz licznym Koleżankom i Kolegom za dyskusję i pomocw ustawieniu zagadnienia.Wdzięczny jest również p.dr J.Stasia kowej i pp.doc.drowi S.Kozarskiemu,doc.drowi Z.Prusin kie wiczowi,drowi  \nB.Rosie,drowi K.Więckowskiemu i wielu innym za udostepnienie opra-cowań będących w druku.  \n## Ryc.1.Mapa obszarów uwzględnionych w opracowaniu(na tle stref klimatycznych Köppena)\n\n1-granice stref klimatycznych,2-stanowiska szczegółowo opracowane,3一strefywybrzeży i odcinki dolin zbadane szczególowiej,4-większe obszary szczegółowiej zb","cbCaiuJdr8YDzFuW","https://ap.wps.com/l/cbCaiuJdr8YDzFuW","pdf",17856321,210,"Polish","en","# Ryc. 1. Mapa obszarów uwzględnionych w opracowaniu\n## Wprowadzenie do zróżnicowania klimatu i procesów morfogenetycznych\n## Współczesne procesy w różnych strefach klimatycznych (leśne, tundrowe, stepowe)","[{\"question\":\"Jaki jest główny cel artykułu o holocenie?\",\"answer\":\"Autor przedstawia stan wiedzy o ewolucji rzeźby Europy w holocenie oraz wiąże ją ze zmianami klimatu.\"},{\"question\":\"Jakie procesy degradacji są szczególnie istotne w holocenie?\",\"answer\":\"W holocenie degradacji podlegają głównie pokrywy wcześniejszych okresów, w tym morenowe, glacifluwialne, aluwialne, deluwialne, soliflukcyjne i lessowe.\"},{\"question\":\"Co według tekstu wpływa na natężenie współczesnych procesów morfogenetycznych?\",\"answer\":\"Natężenie procesów nie zależy wyłącznie od klimatu; znaczą rolę odgrywają m.in. reżim rzek, odporność i litologia podłoża oraz rzeźba górska i ruchy podnoszące.\"}]","PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY - Tom XXXIX - zeszyt 3 - rola holoceńskich zmian klimatu w kształtowaniu rzeźby Europy | PDF",1791284818,529,21,[149,153,157,161,165,169,173,177,181,185,189,194,199,204,209,214,219,223,228,232,236],{"page_no":22,"url":150,"width":151,"height":152},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/bfa25fcbb0fd7dbb29b91c0f34fdb402.webp",983,1415,{"page_no":26,"url":154,"width":155,"height":156},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/5af2993077502beda6f2b8a2fdb5cb3e.webp",982,1414,{"page_no":30,"url":158,"width":159,"height":160},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/c4d65fbf0f77b77ef1e80c2d38171942.webp",981,1412,{"page_no":33,"url":162,"width":163,"height":164},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/e986d3e9d81ed71f5689f7adc588e1fd.webp",980,1411,{"page_no":97,"url":166,"width":167,"height":168},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/059aafe8fffb88599079bcc5dff04fcc.webp",979,1409,{"page_no":102,"url":170,"width":171,"height":172},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/f0beb07b76f0bcfaa2d541f9753dc6f0.webp",978,1408,{"page_no":55,"url":174,"width":175,"height":176},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/caa8ecbc8a9397a4e0e44b5ee2e681c6.webp",977,1406,{"page_no":111,"url":178,"width":179,"height":180},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/3e654626882436743dd3e9a2f58c781d.webp",976,1405,{"page_no":115,"url":182,"width":183,"height":184},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/341c661046c9105a45415738d4bdf4c4.webp",975,1403,{"page_no":123,"url":186,"width":187,"height":188},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/ce40b378ea8ebf34611a2dcfc2a0da64.webp",974,1402,{"page_no":190,"url":191,"width":192,"height":193},11,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/c891275a6f120a37e07587ad50027b17.webp",973,531,{"page_no":195,"url":196,"width":197,"height":198},12,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/193a41298570f6e72734e68c2cf7ed9a.webp",972,1399,{"page_no":200,"url":201,"width":202,"height":203},13,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/5fdedb8491a8914bcbb9a353ba97c96c.webp",971,620,{"page_no":205,"url":206,"width":207,"height":208},14,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/fb9e93bfc4d2f63fcdcc0ed70adc26dc.webp",970,1396,{"page_no":210,"url":211,"width":212,"height":213},15,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/8d8c3c510337c7c0aa88f4b756f6f0e0.webp",969,1395,{"page_no":215,"url":216,"width":217,"height":218},16,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/2eaf482246a0ed397897a5738707ad8c.webp",968,1393,{"page_no":220,"url":221,"width":222,"height":203},17,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/258173ddde054adb6d9cfc4251bccdcc.webp",967,{"page_no":224,"url":225,"width":226,"height":227},18,"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/018536616fbfd5d3ca53a02c9dbe6dd9.webp",966,1391,{"page_no":127,"url":229,"width":230,"height":231},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/2d0485987297d72b95ddbde20db9bc63.webp",965,1389,{"page_no":117,"url":233,"width":234,"height":235},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/8eed530d1f15f662b223a44b57e6b389.webp",964,1388,{"page_no":147,"url":237,"width":238,"height":239},"https://res-academy.cache.wpscdn.com/upload/kdocshare/2026-11-17/19e3d263e761f69d0b7401d3c92579ac.webp",963,1386]