[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"detail-sidebar-cat-0-en-105":3,"doc-seo-569211-105":59,"doc-detail-569211-en":124},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"success",[7,13,18,23,28,33,38,43,48,51,55],{"id":8,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":10,"show_sort_weight":11,"slug":12},1,"Document","Story & Novel",90,"story-novel",{"id":14,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":15,"show_sort_weight":16,"slug":17},2,"Literature",80,"literature",{"id":19,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":20,"show_sort_weight":21,"slug":22},4,"Exam",70,"exam",{"id":24,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":25,"show_sort_weight":26,"slug":27},5,"Comic",60,"comic",{"id":29,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":30,"show_sort_weight":31,"slug":32},6,"Technology",50,"technology",{"id":34,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":35,"show_sort_weight":36,"slug":37},7,"Healthcare",40,"healthcare",{"id":39,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":40,"show_sort_weight":41,"slug":42},8,"Research & Report",30,"research-report",{"id":44,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":45,"show_sort_weight":46,"slug":47},9,"Religion & Spirituality",20,"religion-spirituality",{"id":46,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":49,"show_sort_weight":46,"slug":50},"World Cup","world-cup",{"id":52,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":53,"show_sort_weight":52,"slug":54},10,"Lifestyle","lifestyle",{"id":56,"doc_module":4,"doc_module_name":9,"category_name":57,"show_sort_weight":24,"slug":58},19,"General","general",{"code":4,"msg":60,"data":61},"ok",{"site_id":62,"language":63,"slug":64,"title":65,"keywords":66,"description":67,"schema_data":68,"social_meta":117,"head_meta":119,"extra_data":121,"updated_unix":123},105,"cy","om-edwards-and-the-welsh-not","O.M.Edwards a'r Welsh Not","","Mae'r llyfr hwn yn adrodd hanes Owen, bachgen ifanc sy'n wynebu'r gwaharddiad ar ddefnyddio'r iaith Gymraeg yn yr ysgol. Mae'r naratif yn archwilio effaith y 'Welsh Not' ar fywydau plant a'r gymuned yn y cyfnod hwnnw, gan bwysleisio'r tensiwn rhwng yr iaith Gymraeg a ddefnyddir gartref a'r Saesneg a orfodwyd yn yr ysgol. Drwy darluniadau gan Malcolm Stokes a thestun gan Hedd a Non ap Emlyn, mae'r gwaith yn cyflwyno ymdrechion Owen i addasu i'r amgylchiadau anodd hyn. Mae'r llyfr yn addysgol ac yn bwysig er mwyn deall hanes addysg a diwylliant yng Nghymru'r gorffennol, gan danlinellu pwysigrwydd cadw'r iaith a'i gwerth i'r unigolyn a'r teulu yn wyneb gormes ieithyddol a pholisi ysgolion y cyfnod.",{"@graph":69,"@context":116},[70,84,99],{"@type":71,"itemListElement":72},"BreadcrumbList",[73,77,79,82],{"item":74,"name":75,"@type":76,"position":8},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",{"item":78,"name":9,"@type":76,"position":14},"https://docshare.wps.com/document/",{"item":80,"name":15,"@type":76,"position":81},"https://docshare.wps.com/document/literature/",3,{"item":83,"name":65,"@type":76,"position":19},"https://docshare.wps.com/document/om-edwards-and-the-welsh-not/569211/",{"url":83,"name":65,"@type":85,"author":86,"headline":65,"publisher":89,"fileFormat":92,"inLanguage":63,"description":67,"dateModified":93,"datePublished":93,"encodingFormat":92,"isAccessibleForFree":94,"interactionStatistic":95},"DigitalDocument",{"name":87,"@type":88},"Finn","Person",{"url":74,"name":90,"@type":91},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-10-13",true,{"@type":96,"interactionType":97,"userInteractionCount":4},"InteractionCounter",{"@type":98},"ViewAction",{"@type":100,"mainEntity":101},"FAQPage",[102,108,112],{"name":103,"@type":104,"acceptedAnswer":105},"Beth oedd gwaith cyntaf Owen yn y caeau?","Question",{"text":106,"@type":107},"Ei waith oedd dychryn yr adar er mwyn eu cadw draw oddi wrth y cnydau.","Answer",{"name":109,"@type":104,"acceptedAnswer":110},"Ym mha iaith roedd Owen a'i deulu yn siarad gartref?",{"text":111,"@type":107},"Yn Gymraeg y byddai Owen a'i deulu yn siarad wrth y bwrdd bwyd ac yn canu emynau yn y capel.",{"name":113,"@type":104,"acceptedAnswer":114},"Beth oedd y 'Welsh Not' yn ei olygu i ddisgyblion yn yr ysgol?",{"text":115,"@type":107},"Roedd yn ddyfais a ddefnyddid i gosbi disgyblion a oedd yn cael eu dal yn siarad Cymraeg, gan orfodi'r plant i siarad Saesneg yn unig.","https://schema.org",{"og:url":83,"og:type":118,"og:title":65,"og:site_name":90,"og:description":67},"article",{"robots":120,"canonical":83},"index,follow",{"doc_id":122,"site_id":62},569211,1791874603,{"code":4,"msg":5,"data":125},{"doc_id":122,"user_id":126,"nickname":87,"user_avatar":127,"doc_module":4,"category_id":14,"category_name":15,"doc_title":65,"doc_description":67,"doc_content":128,"file_id":129,"file_url":130,"file_type":131,"file_size":132,"view_count":4,"is_deleted":4,"is_public":8,"is_downloadable":8,"audit_status":8,"page_count":46,"language":133,"language_code":63,"site_id":62,"html_lang":134,"table_of_contents":135,"faqs":136,"seo_title":137,"seo_description":67,"update_tm":123,"read_time":138},34359740700684,"https://ap-avatar.wpscdn.com/avatar/1f400023980c374ae676?_k=1777273430885731487","ST0RIAU H ANES CYMR UDREF WE N  \nO.M.Edwardsa’r Welsh Not  \n# O.M.EDWARDSA’R WELSH NOT\n\nJOHN EVANS  \n671e  \n# Trosiad gan Hedd a Non ap Emlyn\n\nLluniau gan Malcolm Stokes  \nDREF WEN  \ngael ei eni.Pan oedd Owen yn chwechoed,rhoddodd ei dad waith iddo.Ei waithoedd dychryn yr adar yn'y caeau.  \n2  \nRoedd ei dad wedi gwneud ratl arbennigiddo i wneud twrw,fel y byddai'r adar ynhedfan i ffwrdd.Byddai Owen yn gweiddi“Ewch i ffwrdd!”hefyd i ddychryn yr adar.  \n它  \nCymraeg y byddai Owen a'i deulu’nsiarad wrth y bwrdd bwyd.  \nYn Gymraeg y byddai Owen yn canuemynau ac yn gweddio yn y capel arddydd Sul.Ond pan aeth Owen i'r ysgol,roedd yn rhaid iddo siarad Saesneg.  \nto hear anyone speaking in Welsh,oryou will be punished!”","cbCais86C1I8ZeRj","https://ap.wps.com/l/cbCais86C1I8ZeRj","pdf",4062037,"Welsh","en","# Hanes Owen a'r Welsh Not\n## Gwaith cynnar Owen\n## Y gwaharddiad ar yr iaith Gymraeg yn yr ysgol","[{\"question\":\"Beth oedd gwaith cyntaf Owen yn y caeau?\",\"answer\":\"Ei waith oedd dychryn yr adar er mwyn eu cadw draw oddi wrth y cnydau.\"},{\"question\":\"Ym mha iaith roedd Owen a'i deulu yn siarad gartref?\",\"answer\":\"Yn Gymraeg y byddai Owen a'i deulu yn siarad wrth y bwrdd bwyd ac yn canu emynau yn y capel.\"},{\"question\":\"Beth oedd y 'Welsh Not' yn ei olygu i ddisgyblion yn yr ysgol?\",\"answer\":\"Roedd yn ddyfais a ddefnyddid i gosbi disgyblion a oedd yn cael eu dal yn siarad Cymraeg, gan orfodi'r plant i siarad Saesneg yn unig.\"}]","O.M.Edwards a'r Welsh Not | PDF",31]