[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"doc-seo-422638-105":3,"detail-sidebar-cat-0-en-105":80,"doc-detail-422638-en":130},{"code":4,"msg":5,"data":6},0,"ok",{"site_id":7,"language":8,"slug":9,"title":10,"keywords":11,"description":12,"schema_data":13,"social_meta":73,"head_meta":75,"extra_data":77,"updated_unix":79},105,"hr","bibliography-first-muslim-publishing-bookstores-and-printing-houses","BIBLIOGRAFIJA - PRVE MUSLIMANSKE NAKLADNE KNJIŽARE I ŠTAMPARIJE","","Tekst iz bibliografskog materijala obrađuje izdavačku djelatnost Muhameda Bekira Kalajdžića i širi kulturni kontekst ranog muslimanskog tiskarstva u Bosni i Hercegovini. Naglasak je na razvoju upotrebe arapskog pisma (arabice/aljamijada), njegovoj književnoj funkciji te postupnom uvođenju latinice i ćirilice kroz društvene i vjerske rasprave. Opisuju se kulturno-prosvjetna društva, časopisi (poput Behar-a) i pojedine nakladne inicijative te bibliografski podaci i primjeri djelâ iz navedenog razdoblja.",{"@graph":14,"@context":72},[15,34,55],{"@type":16,"itemListElement":17},"BreadcrumbList",[18,23,27,31],{"item":19,"name":20,"@type":21,"position":22},"https://docshare.wps.com","Home","ListItem",1,{"item":24,"name":25,"@type":21,"position":26},"https://docshare.wps.com/document/","Document",2,{"item":28,"name":29,"@type":21,"position":30},"https://docshare.wps.com/document/literature/","Literature",3,{"item":32,"name":10,"@type":21,"position":33},"https://docshare.wps.com/document/bibliography-first-muslim-publishing-bookstores-and-printing-houses/422638/",4,{"url":32,"name":10,"@type":35,"image":36,"author":41,"headline":10,"publisher":44,"fileFormat":47,"inLanguage":8,"description":12,"dateModified":48,"datePublished":49,"encodingFormat":47,"isAccessibleForFree":50,"interactionStatistic":51},"DigitalDocument",{"url":37,"@type":38,"width":39,"height":40},"https://docshare.wps.com/thumbnails/bibliography-first-muslim-publishing-bookstores-and-printing-houses/422638.png","ImageObject",300,407,{"name":42,"@type":43},"Angel","Person",{"url":19,"name":45,"@type":46},"DocShare","Organization","application/pdf","2026-10-29","2026-09-28",true,{"@type":52,"interactionType":53,"userInteractionCount":26},"InteractionCounter",{"@type":54},"ViewAction",{"@type":56,"mainEntity":57},"FAQPage",[58,64,68],{"name":59,"@type":60,"acceptedAnswer":61},"Koji je glavni predmet teksta u bibliografskoj cjelini?","Question",{"text":62,"@type":63},"Tekst se usredotočuje na izdavačku djelatnost Muhameda Bekira Kalajdžića i na razvoj prvih muslimanskih nakladnih knjižara i štamparija, uz širi kulturno-prosvjetni kontekst.","Answer",{"name":65,"@type":60,"acceptedAnswer":66},"Što je aljamijado i kakvu je ulogu imala u književnosti?",{"text":67,"@type":63},"Aljamijado je prilagodba arapskog pisma jeziku; u tekstu se ističe da ga u velikoj mjeri čini religiozna proza te manji udio ljubavne lirike, nabožnih i domoljubnih pjesama, kao i stihovanih legendi i tugovanki.",{"name":69,"@type":60,"acceptedAnswer":70},"Kako se objašnjava prijelaz s arabice na latinicu i ćirilicu?",{"text":71,"@type":63},"Tekst opisuje da latinica i ćirilica ulaze sporo i teško, jer arabiсa predstavlja simbol vjerske pripadnosti, pa se javljaju rasprave i protesti; ističe se i odluka da se vjerske knjige tiskaju latinicom.","https://schema.org",{"og:url":32,"og:type":74,"og:title":10,"og:site_name":45,"og:description":12},"article",{"robots":76,"canonical":32},"index,follow",{"doc_id":78,"site_id":7},422638,1792162315,{"code":4,"msg":81,"data":82},"success",[83,87,90,94,99,104,109,114,119,122,126],{"id":22,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":84,"show_sort_weight":85,"slug":86},"Story & Novel",90,"story-novel",{"id":26,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":29,"show_sort_weight":88,"slug":89},80,"literature",{"id":33,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":91,"show_sort_weight":92,"slug":93},"Exam",70,"exam",{"id":95,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":96,"show_sort_weight":97,"slug":98},5,"Comic",60,"comic",{"id":100,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":101,"show_sort_weight":102,"slug":103},6,"Technology",50,"technology",{"id":105,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":106,"show_sort_weight":107,"slug":108},7,"Healthcare",40,"healthcare",{"id":110,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":111,"show_sort_weight":112,"slug":113},8,"Research & Report",30,"research-report",{"id":115,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":116,"show_sort_weight":117,"slug":118},9,"Religion & Spirituality",20,"religion-spirituality",{"id":117,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":120,"show_sort_weight":117,"slug":121},"World Cup","world-cup",{"id":123,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":124,"show_sort_weight":123,"slug":125},10,"Lifestyle","lifestyle",{"id":127,"doc_module":4,"doc_module_name":25,"category_name":128,"show_sort_weight":95,"slug":129},19,"General","general",{"code":4,"msg":81,"data":131},{"doc_id":78,"user_id":132,"nickname":42,"user_avatar":133,"doc_module":4,"category_id":26,"category_name":29,"doc_title":10,"doc_description":12,"doc_content":134,"file_id":135,"file_url":136,"file_type":137,"file_size":138,"view_count":26,"is_deleted":4,"is_public":22,"is_downloadable":22,"audit_status":22,"page_count":139,"language":140,"language_code":8,"site_id":7,"html_lang":141,"table_of_contents":142,"faqs":143,"seo_title":144,"seo_description":12,"update_tm":145,"read_time":146},687207412472,"https://ap-avatar.wpscdn.com/davatar_155a257f0dc6eb9ab79c44ca47cae57d","7  \n443  \n.83  \nB6H3  \n1  \nLAMIJA HADŽIOSMANOVIC  \n# BIBLIOGRAFIJA\n\nPRVE MUSLIMANSKE NAKLADNE KNJIŽAR2I ŠTAMPARIJE(Muhameda Bekira Kalajdžica)  \nLA MIJA HADŽIOS 1ANOVIĆ  \n# BIBLIOGRAFIA\n\nPRVE MUSLIMANSKE NAKLADNE KNIIZAREI ŠTAMPARIJE(Muhameda Bekira Kalajdžića)  \nIzdanje:Udruženje llmije u SR BiH,Sarajevo  \nZa Udruženje:Husein Dozo  \nU VO D  \nKada govorimo o izdavačkoj djelatnosti Muhameda Bekira Kalaj-džica,tj.o fizionomiji Bisera i Muslimanske biblioteke,potrebno jc dase zaustavimo na kulturnoj djelatnosti muslimana u Bosni i Hcrcego-vini prije osnivanja Prve muslimanske nakladne knjižarc i štamparije.  \nPoslije osvajanja Balkanskog poluostrva od strane Turaka nastalesu na našoj teritoriji bitne izmjene u društvenom,ekonomskom politi·čkom i kulturnom životu.Islamizirani Bosanci i Hercegovci pocinju dase još od XVI vijeka koriste arapskim pismom iu književnon stvara-nju na svom maternjem jeziku.Buduci da to pismo nije odgovaralofonetskoj strukturi našeg jezika,u drugoi polovini XIX stoljeca javlja-ju se pokušaji da se arapsko pismo prilagodi našem jeziku,pa je stvcrena tzv.arabica,odnosno —aljamijado azbuka.Ona je dobila kona-čan oblik zahvaljujuci profesoru Šerijatske sudačke škole,kasnijemreis-ul-ulemi,Hadži Mehmed ef.Džemaludinu Cauševicu.Mnogi su sma-trali da je ta novina suvišna,pa su je podsmješljivo nazivali matufovi-com,matufovačkom ili mektebicom,jer se upotrebljavala u školskoj ivjerskoj nastavi  \nAljamijado literaturu čini dobrim dijelom religiozna proza.a umanjoj mjeri ljubavna lirika,nabožne,političke i patriotske pjesme,ilegende i tugovanke u stihu.  \nOva književnost oslanjala se na narodnu i doživljavala uspon uvrijeme u kome je literatura na orijentalnim jezicima opadala.  \nU Bosni i Hercegovini bilo je relativno dosta književnika koji supisali arabicom.Njom je štampano oko četrdeset djela,a posljednia su:Fikhulibadat Muhameda Seida Serdarevica iz 1941.godine i Elif bayarebi od Saliha Emina iz godine 1946.  \nLatinica i cirilica su prilično teško i sporo uvodene u kulturnii svakodnevni život bosansko-hercegovačkih muslimana.Narod niie po-znavao ta pisma,a arabica je bila u mnogome simbol njegove vjerskepripadnosti.Zato je i razumljivo što su se mnogi borili za očuvanicovog nepodesnog pisma.Neki članovi Bosanskog sabora su čak i 1911godine predlagali da u javnim natpisima.uz latinicu i cirilicu,budezastupljena i arabica.U tome naravno nisu uspjeli.Do vidnih protestadošlo je isto tako 1922.godine,kada je Islamska prosvjetna anketa od-lučila da se vjerske knjige štampaju latinicom.  \nPvro djelo štampano latinicom —namijenjeno muslimanima -ieste Risalei Ahlak Mehmedbega Kapetanovica Liubušaka,objavljeno1887.godine u Sarajevu.  \nZadržavanje toga pisma je posljedica uticaja vjerske inteligenci-je.Ovo pismo je uglavnom služilo reprodukciji vjerske literature.Ko-lebanje oko prihvatanja latinice i cirilice daje jednu sliku kretanja bo-sansko-hercegovačkih muslimana čiji život,naročito poslije okupacijeAustrougarske,predstavlja lagani prelazak iz istočne u zapadnu kulturu.  \nOvaj momenat,odnosno etapu kretanja ilustruju i mnoga kultur-  \nno-prosvjetna društva koja se osnivaju u to vrijeme.  \nMedu prvim muslimanskim kulturno-prosvjetnim radnicima,uposljednjoj deceniji XIX vijeka,bio je Osman Nuri Hadžic.On je za-jedno sa Ivanom Milicevicem(koji je pisao pod pseudonimom Osman—Aziz),propagirao evropsko obrazovanje muslimana.Njihove tvorevi-ne,originalne i prevodne,izdaju zagrebačke kuce:Matica hrvatska,Društvo sv.Jeronima i St.Kugli.  \nNa inicijativu Safvet-bega Bašagica i grupe ljudi koji su radili nakulturnom podizanju muslimana,1905.godine,osnovana je Islamskadionička štamparija.)Osnivanje ove štamparije doprinijelo je isto takobržem izvlačenju bosansko-hercegovačkih muslimana na putove evrop-ske prosvjete i obrazovanja,jer su oniu ovoj tiskari gledali nešto svoje.i lakše primali što je u njoj štampano,ili što je ona izdala.  \nAli,najznačajnija kulturna manifestacija bosansko-hercegovačkihmuslimana na početku XX stoljeca","cbCaijwpl1BKldn4","https://ap.wps.com/l/cbCaijwpl1BKldn4","pdf",1869468,56,"Croatian","en","# BIBLIOGRAFIJA\n## Prve muslimanske nakladne knjižare i štamparije\n## Arabicа, aljamijado i uloga religiozne književnosti\n## Uvođenje latinice i ćirilice\n## Kulturno-prosvjetna društva, časopisi i nakladničke inicijative\n## Mostar i Kalajdžićev profesionalni razvoj","[{\"question\":\"Koji je glavni predmet teksta u bibliografskoj cjelini?\",\"answer\":\"Tekst se usredotočuje na izdavačku djelatnost Muhameda Bekira Kalajdžića i na razvoj prvih muslimanskih nakladnih knjižara i štamparija, uz širi kulturno-prosvjetni kontekst.\"},{\"question\":\"Što je aljamijado i kakvu je ulogu imala u književnosti?\",\"answer\":\"Aljamijado je prilagodba arapskog pisma jeziku; u tekstu se ističe da ga u velikoj mjeri čini religiozna proza te manji udio ljubavne lirike, nabožnih i domoljubnih pjesama, kao i stihovanih legendi i tugovanki.\"},{\"question\":\"Kako se objašnjava prijelaz s arabice na latinicu i ćirilicu?\",\"answer\":\"Tekst opisuje da latinica i ćirilica ulaze sporo i teško, jer arabiсa predstavlja simbol vjerske pripadnosti, pa se javljaju rasprave i protesti; ističe se i odluka da se vjerske knjige tiskaju latinicom.\"}]","BIBLIOGRAFIJA - PRVE MUSLIMANSKE NAKLADNE KNJIŽARE I ŠTAMPARIJE | PDF",1790628218,86]